Als je een lening hebt of hebt gehad, staan jouw gegevens geregistreerd bij het Bureau Krediet Registratie (BKR). Maar wat mag het BKR precies bijhouden? En wat zijn jouw rechten? De Algemene Verordening Gegevensbescherming — kortweg de AVG — geeft je als consument duidelijke rechten over je persoonlijke gegevens. Ook als die gegevens bij het BKR staan.
In dit artikel lees je precies wat de AVG inhoudt, welke rechten je hebt bij het BKR, hoe je inzage of correctie aanvraagt en wanneer je naar de Autoriteit Persoonsgegevens (AP) kunt stappen.
Wat is de AVG en waarom geldt het ook voor het BKR?
De AVG is een Europese privacywet die in mei 2018 van kracht werd. De wet geldt voor alle organisaties — bedrijven, overheid, stichtingen — die persoonsgegevens verwerken van mensen in de Europese Unie. Het BKR is een stichting gevestigd in Tiel en verwerkt kredietgegevens van miljoenen Nederlanders. Dus: de AVG is gewoon van toepassing.
Het BKR is in dit geval de verwerkingsverantwoordelijke. Dat betekent dat het BKR verantwoordelijk is voor het veilig en rechtmatig bijhouden van jouw gegevens. Banken, kredietverstrekkers en andere aangesloten instellingen zijn de partijen die gegevens aanleveren aan het BKR. Zij zijn ieder voor hun deel óók verantwoordelijk voor de juistheid van wat ze doorgeven.
De AVG geeft jou — als de persoon om wie het gaat — specifieke rechten. Die rechten zijn niet vrijblijvend: organisaties zijn verplicht om er gehoor aan te geven.
Wat wordt er bij het BKR over jou geregistreerd?
Het BKR houdt bij welke kredieten je hebt of had. Denk aan persoonlijke leningen, doorlopend krediet, creditcards, hypotheken en ook aankopen op afbetaling. Naast het type krediet en het openstaande bedrag worden ook zogenaamde achterstanden en bijzonderheden geregistreerd.
Die bijzonderheden worden aangegeven met codes:
- A-codering: achterstand in betaling van meer dan 120 dagen
- H-codering: krediet is herstructureerd (bijv. schuldsanering)
- R-codering: restschuld na gedwongen verkoop of afwikkeling
Een negatieve codering blijft normaal gesproken vijf jaar zichtbaar na het aflossen van de schuld. Een lopend krediet staat geregistreerd zolang het loopt. Na volledige aflossing verdwijnt een positieve registratie automatisch binnen drie maanden.
Het is belangrijk te weten dat ook een positieve BKR-registratie invloed heeft op het afsluiten van nieuwe leningen. Kredietverstrekkers zien namelijk hoeveel kredieten je al hebt lopen en passen hun beoordeling daarop aan.
Jouw recht op inzage
Het eerste en meest gebruikte recht onder de AVG is het recht op inzage. Je mag op elk moment opvragen welke gegevens het BKR over jou heeft. Dit heet ook wel een persoonlijk kredietoverzicht (PKO).
Je kunt inzage aanvragen via bkr.nl. Identificatie gaat via iDIN (online bankieren) of met een fysieke legitimatie. Het BKR is verplicht om binnen één maand te reageren. In het overzicht zie je:
- Welke kredieten op jouw naam staan of hebben gestaan
- Bij welke kredietverstrekker ze zijn afgesloten
- Of er bijzonderheden (negatieve coderingen) zijn geregistreerd
- Hoe lang een registratie nog zichtbaar is
Het opvragen van een persoonlijk kredietoverzicht is gratis voor de eerste keer per jaar. Na die eerste keer kan het BKR een kleine vergoeding vragen.
Jouw recht op correctie
Staat er iets verkeerds in jouw BKR-registratie? Dan heb je het recht om dat te laten corrigeren. Denk aan een schuld die al is afgelost maar nog als openstaand staat vermeld, of een codering die op naam van de verkeerde persoon staat.
Correctie vraag je niet rechtstreeks bij het BKR aan, maar bij de kredietverstrekker die de registratie heeft aangemeld. Die partij heeft immers de gegevens aangeleverd en is als enige bevoegd om ze te wijzigen. Het BKR zelf past de registratie alleen aan als de kredietverstrekker dat aangeeft.
Hoe ga je te werk?
- Vraag eerst inzage op via het BKR om te weten welke instelling de registratie heeft doorgegeven.
- Neem schriftelijk contact op met die kredietverstrekker. Leg uit wat er fout staat en lever bewijs aan (bijv. bewijs van aflossing).
- De kredietverstrekker is verplicht om je verzoek binnen één maand te behandelen.
- Is de correctie toegewezen, dan past de kredietverstrekker de gegevens bij het BKR aan.
Reageert de kredietverstrekker niet, of wijst die je verzoek zonder goede reden af? Dan kun je een klacht indienen bij de Autoriteit Persoonsgegevens (AP) of naar de rechter stappen.
Het recht op vergetelheid: beperkt van toepassing
Onder de AVG bestaat ook het recht op vergetelheid — ook wel het recht op wissing van gegevens. Dit klinkt aantrekkelijk: kunnen ze jouw negatieve BKR-registratie dan gewoon verwijderen? In de praktijk is dit recht bij het BKR heel beperkt van toepassing.
Het recht op vergetelheid geldt namelijk niet als er een wettelijke verplichting of een gerechtvaardigd belang is om gegevens te bewaren. Het BKR en aangesloten kredietverstrekkers hebben een wettelijke grondslag voor het bijhouden van kredietgegevens: het beschermen van consumenten tegen overkreditering (Wft, artikel 4:34). Dit belang weegt in de meeste gevallen zwaarder dan het individuele verzoek tot wissing.
Wanneer kan het recht op vergetelheid wél worden ingeroepen bij het BKR?
- Als de registratie aantoonbaar onjuist is (dan gaat het eigenlijk om correctie, niet wissing).
- Als de verwerking nooit rechtmatig heeft plaatsgevonden, bijvoorbeeld doordat de registratie onterecht tot stand is gekomen.
Wil je toch een verzoek indienen? Dan richt je dat schriftelijk aan het BKR. Leg duidelijk uit op welke grond je wissing verzoekt. Het BKR zal jouw verzoek toetsen en motiveren waarom het wordt toegewezen of afgewezen.
Meer informatie over BKR-registratie verwijderen: kan dat? vind je in het uitgebreide artikel hierover.
Recht op beperking en bezwaar
Naast inzage, correctie en wissing heb je ook het recht op beperking van de verwerking. Dit betekent dat je in sommige situaties kunt vragen om jouw gegevens tijdelijk 'op slot' te zetten. Dat kan bijvoorbeeld handig zijn als je een correctieverzoek hebt ingediend en de uitkomst afwacht. Tijdens de behandelperiode worden de betwiste gegevens dan niet meer gebruikt voor nieuwe beoordelingen.
Daarnaast heb je het recht van bezwaar. Je kunt bezwaar maken tegen de verwerking van jouw persoonsgegevens als je vindt dat jouw persoonlijke situatie zwaarder weegt dan het belang van de verwerking. Dit is een hogere drempel dan correctie of inzage, maar het recht bestaat. Bezwaar dien je schriftelijk in bij het BKR.
In de praktijk worden bezwaren op grond van persoonlijke omstandigheden — denk aan een eenmalige betalingsachterstand door ziekte of ontslag — soms gehonoreerd door de rechter. Een gang naar de rechter is echter duur en tijdrovend. Probeer eerst via de kredietverstrekker een oplossing te vinden.
De rol van de Autoriteit Persoonsgegevens (AP)
De Autoriteit Persoonsgegevens is de Nederlandse toezichthouder voor de AVG. De AP controleert of organisaties de privacyregels naleven en kan boetes opleggen bij overtredingen.
Als consument kun je bij de AP een klacht indienen als je vindt dat het BKR of een kredietverstrekker jouw AVG-rechten niet respecteert. Denk aan:
- Een correctie- of inzageverzoek dat binnen de termijn van één maand niet is afgehandeld.
- Een gemotiveerd verzoek tot wissing dat zonder goede reden is afgewezen.
- Het gebruik van jouw gegevens voor een doel waarvoor je geen toestemming hebt gegeven.
Een klacht bij de AP indienen is gratis. De AP onderzoekt de klacht en kan het BKR of de kredietverstrekker aanspreken. De AP doet geen uitspraak in individuele geschillen over of een registratie terecht is — daarvoor ben je aangewezen op de rechter of een geschillencommissie.
Meer weten over wat de AP doet en hoe je een klacht indient? Kijk op autoriteitpersoonsgegevens.nl.
Hoe bescherm je jouw BKR-gegevens?
Privacy begint bij jezelf. Er zijn een paar praktische stappen die je kunt zetten om je gegevens te beschermen en fouten te voorkomen.
Controleer je registratie regelmatig. Vraag eens per jaar jouw gratis persoonlijk kredietoverzicht op. Zo zie je snel of er iets niet klopt, bijvoorbeeld een registratie die al lang afgelost is maar toch nog zichtbaar is.
Let op bij aankopen op afbetaling. Zelfs kleine aankopen op afbetaling — denk aan een telefoon via een provider of een meubel via een webwinkel — kunnen worden geregistreerd bij het BKR. Dat hoeft geen probleem te zijn, maar het is goed om ervan op de hoogte te zijn.
Reageer snel op betalingsproblemen. Als je tijdelijk niet kunt betalen, neem dan direct contact op met de kredietverstrekker. Veel problemen kunnen worden opgelost vóórdat er een negatieve codering wordt geregistreerd. Een codering wordt pas doorgegeven na een forse achterstand van meerdere maanden, maar wacht daar niet op.
Wees voorzichtig met krediet voor je naam. Als je iemand helpt door medeondertekenaar te zijn bij een lening of creditcard, kun je ook geregistreerd worden bij het BKR als er problemen ontstaan. Denk hier goed over na.
Hoe lang blijven gegevens zichtbaar?
De bewaartermijnen bij het BKR zijn wettelijk vastgelegd en hangen af van het type registratie:
- Positieve registratie (lopend krediet): zichtbaar zolang het krediet loopt, daarna drie maanden.
- Negatieve codering (A, H of R): vijf jaar zichtbaar na de datum van herstel of beëindiging van het krediet.
- Onbetaalde schuld: zolang de schuld openstaat, plus vijf jaar daarna.
Deze termijnen zijn gebaseerd op het principe van noodzakelijkheid: gegevens mogen niet langer worden bewaard dan nodig is voor het doel waarvoor ze zijn verzameld. Dat doel — het voorkomen van overkreditering — is erkend in de Wet op het financieel toezicht (Wft).
Na het verstrijken van de termijn verwijdert het BKR de gegevens automatisch. Je hoeft daar zelf niets voor te doen.
Meer over de termijnen en wat je kunt doen als een codering onterecht blijft staan, lees je in BKR-coderingen A1 tot A4 uitgelegd.
BKR en AVG: veelgemaakte misverstanden
Er zijn een paar hardnekkige misverstanden over wat je wel en niet kunt doen op basis van de AVG bij het BKR.
Misverstand 1: "Ik kan mijn BKR-registratie altijd laten verwijderen op basis van de AVG."
Nee. De AVG geeft je het recht om wissing te verzoeken, maar dat verzoek kan worden afgewezen als er een gerechtvaardigde reden is om de gegevens te bewaren. Bij het BKR is dat bijna altijd het geval.
Misverstand 2: "Het BKR moet mijn gegevens verwijderen na vijf jaar."
Dat klopt alleen voor negatieve coderingen. Positieve registraties worden drie maanden na aflossing verwijderd, maar lopende kredieten blijven zichtbaar zolang ze lopen.
Misverstand 3: "Ik hoef geen toestemming te geven voor BKR-registratie."
Klopt. Het BKR-systeem werkt op basis van een wettelijke grondslag (bescherming tegen overkreditering), niet op basis van jouw toestemming. Je kunt de registratie dus niet tegenhouden door geen toestemming te geven.
Misverstand 4: "De rechter verwijdert een registratie altijd als ik een goede reden heb."
Niet automatisch. Een rechter weegt jouw belang af tegen het maatschappelijk belang van kredietregistratie. In uitzonderlijke gevallen — denk aan een eenmalige fout na een ingrijpende levensgebeurtenis — wordt wissing soms opgedragen, maar dit is geen garantie.
Belangrijk om te weten
Dit artikel is informatief en geen financieel advies. Geld lenen kost geld. Leen alleen bedragen die je verantwoord kunt terugbetalen. Twijfel je? Neem dan contact op met een onafhankelijk financieel adviseur, je gemeente of een geregistreerde schuldhulpverlener. Meer info bij de AFM en de BKR.
Veelgestelde Vragen
Alleen in uitzonderlijke gevallen. Het BKR heeft een wettelijke grondslag om kredietgegevens bij te houden ter bescherming van consumenten. Een verzoek tot wissing wordt bijna altijd afgewezen, tenzij de registratie onjuist is of nooit rechtmatig tot stand is gekomen.
Via bkr.nl kun je een persoonlijk kredietoverzicht opvragen. Identificatie gaat via iDIN of met een kopie legitimatie. Het eerste overzicht per jaar is gratis. Het BKR reageert binnen één maand.
Bij de kredietverstrekker die de registratie heeft aangemeld — dus jouw bank, leasemaatschappij of andere kredietverstrekker. Alleen die partij kan de gegevens bij het BKR laten aanpassen.
Een negatieve codering (A, H of R) blijft vijf jaar zichtbaar na het herstel of de beëindiging van het krediet. Daarna wordt de registratie automatisch verwijderd.
Je kunt bij de AP een klacht indienen als het BKR of een kredietverstrekker jouw AVG-rechten niet respecteert, bijvoorbeeld een inzageverzoek dat niet tijdig is behandeld. De AP doet echter geen uitspraak over of een registratie terecht is — daarvoor ben je aangewezen op de rechter.
Nee. Het BKR werkt op basis van een wettelijke grondslag, niet op basis van jouw toestemming. Je kunt een registratie dan ook niet voorkomen door toestemming te weigeren.
In uitzonderlijke gevallen wel. De rechter weegt jouw persoonlijk belang af tegen het maatschappelijk belang van de registratie. Bij een eenmalige fout door bijzondere omstandigheden (zoals ernstige ziekte) wordt soms wissing opgedragen, maar dit is geen garantie.
