JKP-cap: maximale rente op leningen in Nederland

In Nederland is er een wettelijk maximum op de kosten die een kredietverstrekker in rekening mag brengen. Dat maximum heet de JKP-cap. Sinds 2024 is die cap verlaagd naar 12%. Daarvoor gold een maximum van 14%.

De JKP-cap geldt voor alle vormen van consumentenkrediet, inclusief flitskredieten en mini-leningen. In dit artikel lees je hoe die cap werkt, wat er is veranderd en wanneer een aanbieder zich niet aan de regels houdt.

Wat is een JKP-cap?

Een JKP-cap is een wettelijk plafond op het Jaarlijks Kostenpercentage van een lening. Het JKP omvat alle verplichte kosten van een lening: de rente, afsluitkosten, administratiekosten en verplichte verzekeringen. Meer over wat het JKP precies is, lees je in Wat is het JKP en waarom is het belangrijk?.

De cap zorgt ervoor dat consumenten niet worden opgezadeld met excessief hoge kosten. Vóór de invoering van de cap konden sommige aanbieders, met name van flitskredieten en mini-leningen, JKP's rekenen van honderden procenten. Dat is nu wettelijk verboden.

Het begrip "cap" komt uit het Engels en betekent plafond of limiet. In de financiële wereld wordt het gebruikt voor een bovengrens op een tarief of percentage. In dit geval is de cap het hoogste JKP dat een aanbieder van consumentenkrediet in rekening mag brengen over een volledig jaar.

De JKP-cap is vastgelegd in de Wet op het financieel toezicht (Wft) en wordt gehandhaafd door de AFM. Een aanbieder die de cap overschrijdt, overtreedt de wet — niet alleen gedragsregels, maar harde wetgeving.

Hoe werkt de JKP-cap van 12%?

De JKP-cap is gekoppeld aan de wettelijke rente. De formule luidt:

Maximaal JKP = wettelijke rente + 8 procentpunten

De wettelijke rente in Nederland schommelt. In 2024 leidde dit tot een maximaal JKP van 12%. Als de wettelijke rente zou stijgen, zou het maximale JKP ook stijgen — en andersom.

Concreet: een aanbieder mag over een lening van 1.000 euro per jaar maximaal 120 euro aan kosten rekenen, inclusief rente en alle bijkomende verplichte kosten. Rekent een aanbieder meer, dan handelt hij in strijd met de wet.

De koppeling aan de wettelijke rente is een bewuste keuze. Zo beweegt de cap mee met de markt: als de rente in de economie stijgt, krijgen aanbieders iets meer ruimte. Daalt de rente, dan daalt ook de ruimte die ze hebben. In periodes van lage rente — zoals lang het geval was — is de cap ook laag.

Let op: de wettelijke rente wordt vastgesteld per kalenderjaar op basis van de Euribor. De cap is dus niet absoluut voor altijd 12%; die uitkomst gold voor 2024. Het is verstandig om bij het afsluiten van een lening te checken wat de actuele cap is als de wettelijke rente recent is gewijzigd.

Wat is er veranderd in 2024?

Voor 2024 gold een JKP-cap van 14%. Die was in 2017 ingevoerd, mede als reactie op de praktijk van flitskredietaanbieders die extreem hoge kosten rekenden. In 2024 is de cap verder verlaagd naar 12%, om consumenten beter te beschermen.

De verlaging heeft concrete gevolgen. Aanbieders die voorheen leunden op hoge bijkomende kosten, moesten hun producten herzien. Sommige aanbieders van flitskrediet en mini-leningen zijn hierdoor gestopt of hebben hun tarieven sterk aangepast.

De AFM houdt toezicht op naleving van de JKP-cap. Aanbieders die de cap overschrijden, riskeren een boete en kunnen hun vergunning verliezen.

De verlaging van 14% naar 12% heeft ook gevolgen gehad voor het aanbod op de markt. Aanbieders die hun verdienmodel baseerden op kosten net onder de 14%-grens moesten herstructureren. Dat heeft geleid tot consolidatie: minder aanbieders, maar wel met nettere tariefstructuren.

Voor consumenten is de verlaging positief nieuws. Op een persoonlijke lening van 5.000 euro met een looptijd van drie jaar scheelt het verschil tussen 14% en 12% JKP al gauw 200 tot 300 euro aan totale kosten. Op korte kredieten is het effect minder voelbaar, maar ook daar geldt: elke procentpunt minder is minder betalen.

Wil je als consument profiteren van de verlaging, maar heb je een bestaand contract met een hoger JKP? Vraag dan bij je aanbieder na of heronderhandeling mogelijk is. Dat is zeker niet vanzelfsprekend, maar het is de moeite waard om te vragen, zeker als je al een langere relatie met de aanbieder hebt.

Voor welke leningen geldt de JKP-cap?

De JKP-cap geldt voor alle vormen van consumentenkrediet aan particulieren in Nederland. Dat zijn onder meer:

• Persoonlijke leningen
• Doorlopend krediet
• Flitskredieten en Wat is een mini-lening en hoe werkt het?
• Roodstand op een betaalrekening (als dit als krediet wordt aangeboden)
• Koop op afbetaling bij winkeliers als dit als krediet wordt geregistreerd

De cap geldt voor alle aanbieders die een vergunning hebben van de AFM. Aanbieders zonder vergunning zijn al verboden om überhaupt consumentenkrediet te verstrekken.

Het is soms onduidelijk of een financieel product onder de JKP-cap valt. Een voorbeeld: een bedrijf dat een betalingsregeling aanbiedt voor een aankoop, waarbij je in vier termijnen betaalt zonder expliciete rente. Als er geen rente of vergoeding bij comes kijken, is er technisch geen krediet. Zodra er wel een vergoeding is — hoe klein ook — kan het product als krediet worden aangemerkt en geldt de cap.

Buy Now Pay Later (BNPL) producten vallen in een grijs gebied. De wetgever heeft signalen afgegeven dat dit type product onder strenger toezicht komt, maar op het moment van schrijven is er nog geen volledige gelijkstelling met consumentenkrediet. Check bij dergelijke producten altijd de voorwaarden op totale kosten.

Uitzonderingen op de JKP-cap

Er zijn een aantal situaties waar de JKP-cap niet of anders van toepassing is:

Hypotheken

Voor hypothecaire leningen geldt een apart toezichtskader. De JKP-cap voor consumentenkrediet is hier niet van toepassing. Hypotheekrente is aan andere regels gebonden.

Zakelijke leningen

De cap geldt alleen voor consumenten, niet voor bedrijven. Een zakelijke lening valt buiten het toezichtskader voor consumentenkrediet, ook als een ondernemer die persoonlijk afsluit voor zijn bedrijf.

Rentewijzigingen bij variabele kredieten

Bij een doorlopend krediet kan de rente variëren. Als de wettelijke rente stijgt en daarmee de cap meebeweegt, kan het JKP ook tijdelijk hoger liggen dan 12% als de rente oploopt. Aanbieders moeten in zo'n geval de rente aanpassen om binnen de cap te blijven.

Bij de zakelijke uitzondering is het opletten geblazen. Als je als zelfstandige een persoonlijke lening afsluit voor privéuitgaven, is dat gewoon consumentenkrediet en geldt de cap. Sluit je het af als zakelijke lening op naam van je bedrijf, dan niet. Zorg dat je weet in welke hoedanigheid je een overeenkomst ondertekent.

Er bestaat ook een uitzondering voor kleine kortlopende kredieten via werkgevers en vergelijkbare constructies, waarbij het krediet niet via de reguliere markt verloopt. Denk aan een voorschot op salaris via de werkgever. Dat is geen consumentenkrediet in de wettelijke zin en valt dan ook buiten de cap. De werkgever mag dan ook een vergoeding rekenen boven de 12%, al zijn de meeste werkgevers hiermee terughoudend.

Wat beschermt de JKP-cap je niet tegen?

De JKP-cap beschermt je tegen excessief hoge kosten, maar niet tegen alle risico's van lenen. Er zijn een paar punten om op te letten:

• Kosten buiten het JKP. Vrijwillige verzekeringen en optionele diensten tellen niet mee in het JKP en zijn dus niet gemaximeerd. Als een aanbieder sterk aanstuurt op zo'n verzekering, kunnen de werkelijke kosten toch boven de 12% uitkomen.
• Aanbieders zonder vergunning. Illegale aanbieders houden zich niet aan de cap. Het feit dat iemand een lage rente adverteert, garandeert niet dat ze zich aan de wet houden. Controleer altijd of een aanbieder geregistreerd staat bij de AFM via het AFM-register op afm.nl.
• Schuldenopbouw. Een JKP van 12% klinkt misschien acceptabel, maar als je moeite hebt om een lening terug te betalen, kunnen de kosten snel oplopen. De cap beschermt niet tegen overkreditering.

Een concreet voorbeeld van kosten buiten het JKP: een aanbieder biedt een lening aan met een JKP van 9,9%. Naast de lening word je gestimuleerd om een "betalingsbeschermingsplan" af te sluiten voor 3,5 euro per maand per 1.000 euro schuld. Op een lening van 3.000 euro is dat 10,50 euro per maand extra. Uitgedrukt als jaarpercentage over de looptijd komt dat bovenop het JKP — de effectieve jaarkosten liggen dan hoger dan de geadverteerde 9,9%.

De cap beschermt ook niet tegen late betaalvergoedingen. Betaal je te laat, dan kunnen aanbieders boetes en rente in rekening brengen die niet worden meegeteld in het oorspronkelijke JKP. Die kosten vallen buiten de berekeningsgrondslag. Betaal dus altijd op tijd om dit te voorkomen.

Hoe weet je of een aanbieder zich aan de cap houdt?

Een eerlijke aanbieder vermeldt het JKP altijd duidelijk in het leenaanbod. Dat is wettelijk verplicht. Als een aanbieder geen JKP vermeldt, of als het vermelde JKP boven de 12% ligt, is dat een serieus signaal om niet in zee te gaan.

Je kunt een aanbieder ook opzoeken in het AFM-register op afm.nl. Alleen geregistreerde aanbieders mogen legaal consumentenkrediet verstrekken in Nederland. Staat een aanbieder er niet in, meld dat dan aan de AFM.

Vergelijk je meerdere aanbieders? Controleer dan altijd het JKP per aanbieder en of dat onder de 12% ligt. Meer over hoe je leningen eerlijk vergelijkt lees je in Verschil rente en JKP bij een lening.

Een handige controle: bereken zelf het totaalbedrag dat je terugbetaalt. Deel het verschil tussen terugbetaald bedrag en geleend bedrag door het geleende bedrag, en deel dat vervolgens door het aantal jaren looptijd. Je krijgt dan een ruwe schatting van het jaarlijkse kostenpercentage. Is die uitkomst beduidend hoger dan het geadverteerde JKP, dan klopt er iets niet in de opgave van de aanbieder.

Vraag bij twijfel altijd om het Europees Gestandaardiseerd Informatieblad (SECCI). Dit document moet iedere aanbieder op verzoek — en vaak al automatisch — verstrekken vóór het afsluiten van een kredietovereenkomst. Het bevat een gestandaardiseerd overzicht van alle kosten, inclusief het JKP.

JKP-cap en mini-leningen: waarom dat lastig is

De JKP-cap van 12% lijkt eenvoudig, maar bij kortlopende mini-leningen is de toepassing ingewikkeld. Een

Wat kun je doen als je denkt dat de cap wordt overschreden?

Heeft een aanbieder geen BKR-toetsing? Dan is dat op zichzelf geen bewijs dat ze de JKP-cap overtreden. Maar aanbieders die geen BKR-toetsing doen, richten zich soms op risicovolle doelgroepen en compenseren dat soms met hoge kosten. Wees extra alert als een aanbieder én geen BKR-toetsing doet én het JKP niet duidelijk vermeldt. Meer over lenen zonder BKR lees je in Lenen zonder BKR-toetsing: hoe zit dat juridisch?.

Er is ook een indirect verband: aanbieders die wel BKR-toetsen, kunnen selectiever zijn in wie ze krediet verlenen. Daardoor lopen ze minder risico op wanbetalers en kunnen ze hun rente lager houden. Aanbieders die geen BKR-toetsen moeten het hogere risico op een andere manier compenseren — wat vroeger leidde tot hoge tarieven die nu wettelijk begrensd zijn door de cap.

Kortom: de combinatie van BKR-toetsing en JKP-cap is bedoeld als een dubbellaags beschermingssysteem. De BKR-toetsing voorkomt dat mensen te veel schulden stapelen; de JKP-cap zorgt dat de kosten van elke individuele schuld beheersbaar blijven. Beide mechanismen vullen elkaar aan.

Belangrijk om te weten

Dit artikel is informatief en geen financieel advies. Geld lenen kost geld. Leen alleen bedragen die je verantwoord kunt terugbetalen. Twijfel je? Neem dan contact op met een onafhankelijk financieel adviseur, je gemeente of een geregistreerde schuldhulpverlener. Meer info bij de AFM en de BKR.