Klarna, Afterpay en BNPL: lenen zonder BKR-toetsing

Je bestelt iets online en bij het afrekenen zie je de optie: betaal later, of in termijnen. Klarna, Afterpay en andere Buy Now Pay Later-diensten zijn overal. Ze beloven gemak: nu bestellen, later betalen. Geen gedoe, geen vragen.

Maar wat je misschien niet doorhebt, is dat je op dat moment een lening aangaat. Een kleine, kortlopende lening — zonder dat er een BKR-toetsing plaatsvindt. En dat heeft gevolgen, zeker als je meerdere van dit soort afspraken tegelijk loopt.

Wat is Buy Now Pay Later?

Buy Now Pay Later, afgekort BNPL, is een betaalmethode waarbij je een product direct ontvangt maar de betaling uitstelt of in delen voldoet. De bekendste spelers in Nederland zijn Klarna en Riverty (voorheen Afterpay).

De meest gebruikte vormen zijn:

• Achteraf betalen: je ontvangt de factuur na ontvangst van het product, meestal met 14 of 30 dagen betaaltermijn
• Betalen in termijnen: het bedrag wordt opgesplitst in drie of vier gelijke delen, vaak zonder rente
• Gespreid betalen: langere looptijd met rente, vergelijkbaar met een persoonlijke lening

Bij de eerste twee varianten is er vaak geen rente — de aanbieder verdient aan de webshop, die een vergoeding betaalt per transactie. Bij gespreid betalen over langere tijd kan wel rente in rekening worden gebracht.

Wat veel mensen niet beseffen, is hoe snel je meerdere van dit soort afspraken tegelijk hebt lopen. Webshops laten de BNPL-optie prominent zien — soms als enige zichtbare optie bovenaan het afrekenscherm. Je hoeft maar een paar keer te klikken en je hebt vier verschillende betaalregelingen lopen bij evenzoveel aanbieders.

Een ander punt: BNPL werkt psychologisch anders dan gewoon betalen. De pijn van betalen is uitgesteld. Je voelt niet direct dat je minder geld hebt. Dat maakt het makkelijker om meer te bestellen dan je eigenlijk van plan was. Retailers weten dit — en ze zetten BNPL bewust in om de gemiddelde orderwaarde te verhogen.

Wordt er een BKR-toetsing gedaan?

Bij de meeste kortlopende BNPL-producten vindt er geen BKR-toetsing plaats. Aanbieders doen wel een eigen risicocheck, maar die is anders dan de officiële BKR-toets. Ze kijken naar je betaalgedrag bij hun eigen platform, je adresgegevens en soms je inkomen.

Dat betekent dat iemand met een negatieve BKR-registratie toch gebruik kan maken van Klarna of Riverty. Voor mensen die via de reguliere weg geen lening kunnen krijgen, lijkt dit aantrekkelijk. Maar het betekent ook dat de bescherming die de BKR-toetsing biedt, wegvalt.

Wel is het zo dat BNPL-aanbieders achterstanden wél melden bij incassobureaus en dat dit kan doorwerken in je kredietwaardigheid. Ze bouwen ook hun eigen databronnen op over betaalgedrag.

In de toekomst gaat dit veranderen. Meer daarover verderop in dit artikel.

Een concreet voorbeeld van hoe de eigen risicocheck werkt: Klarna kijkt naar je apparaat, je browsergeschiedenis op hun platform, je bezorgadres (woont daar iemand die eerder niet betaalde?) en de hoogte van het bedrag. Dat algoritme is niet openbaar, maar het is duidelijk dat de check minder grondig is dan een officiële kredietbeoordeling met inkomensverificatie.

Riverty werkt vergelijkbaar, maar gebruikt ook data van ABN AMRO. Voor bestaande ABN AMRO-klanten kan de check iets uitgebreider zijn. Maar ook hier geldt: er is geen inzicht in je totale schuldpositie bij andere BNPL-aanbieders.

Zorgen van de AFM over BNPL

De Autoriteit Financiële Markten heeft meerdere keren zijn zorgen uitgesproken over de groei van BNPL. De AFM signaleerde dat:

• Consumenten zich niet altijd realiseren dat ze een lening aangaan
• Het afsluiten van meerdere BNPL-producten tegelijk eenvoudig is, zonder totaaloverzicht
• Jongeren en mensen met financiële problemen relatief veel gebruik maken van BNPL
• De schulden snel kunnen oplopen als meerdere achterstanden tegelijk ontstaan
• Incassokosten bij achterstallige betaling aanzienlijk kunnen zijn

De AFM pleit voor meer transparantie, betere informatieverstrekking en uitbreiding van de wettelijke bescherming. In EU-verband zijn er ook stappen gezet om BNPL beter te reguleren.

De AFM heeft ook specifiek gewezen op de manier waarop BNPL-opties worden gepresenteerd. Webshops plaatsen de BNPL-knop vaak bovenaan of markeren hem als “meest gekozen”. Dat is geen toeval — het is een bewuste ontwerpkeuze om conversie te verhogen. De AFM noemt dit “dark patterns”: ontwerpelementen die consumenten sturen richting een keuze die niet per se in hun belang is.

Concretere cijfers: uit onderzoek van de AFM en het CBS blijkt dat zo’n 12 procent van de BNPL-gebruikers in Nederland aangeeft moeite te hebben met terugbetalen. Bij jongeren onder de 25 is dat percentage hoger. En bij mensen die al eerder een betalingsachterstand hadden, is de kans op nieuwe problemen bij BNPL groter dan bij traditionele leningen.

Schulden bij jongeren: een groeiend probleem

BNPL is bijzonder populair onder jongeren. Dat is niet toevallig: de diensten worden actief gepromoot bij webshops die kleding, elektronica en andere producten aan jongeren verkopen. De drempel is laag en de boodschap is simpel: koop nu, betaal later.

Maar onderzoek laat zien dat jongeren vaker moeite hebben om BNPL-schulden terug te betalen. Een deel van hen heeft meerdere lopende betalingsregelingen tegelijk. Ze verliezen het overzicht, missen een betaling en worden geconfronteerd met boetes en incassokosten.

Het Nibud wijst erop dat jongeren het lastiger vinden om toekomstige betalingen in te schatten. De psychologie van BNPL speelt daar op in: de pijn van betalen wordt uitgesteld, het plezier van het product is er meteen.

Als je merkt dat je meerdere BNPL-afspraken hebt lopen en niet meer goed het overzicht hebt, is dat een signaal om te stoppen en de situatie op een rij te zetten.

Een typisch voorbeeld: een student van 20 bestelt kleding bij drie verschillende webshops. Bij elk bestelt hij via BNPL. Totaalbedrag: €340 verspreid over zes weken. Maar in diezelfde periode is ook de huur, de zorgverzekering en de OV-kaart van zijn rekening gegaan. Drie automatische afschrijvingen voor BNPL mislukken. Resultaat: €45 aan incassokosten bovenop de €340, plus een vermelding bij het incassobureau.

Dat scenario is herkenbaar voor schuldhulpverleners. Het begint klein, maar escaleert snel omdat er geen centrale plek is waar je alle lopende BNPL-afspraken tegelijk ziet. Klarna heeft een eigen app, Riverty ook — maar die praten niet met elkaar.

Risico's en valkuilen bij BNPL

BNPL lijkt onschuldig, maar er zijn concrete risico's:

• Stapeling van schulden: je kunt bij meerdere aanbieders tegelijk een betalingsachterstand opbouwen zonder dat iemand dat ziet
• Incassokosten: als je een betaling mist, kunnen er al snel hoge incassokosten bij komen
• Geen budget-check: de aanbieder weet niet hoeveel je al aan BNPL-schulden hebt bij andere aanbieders
• Retourenprobleem: sommige consumenten bestellen veel en sturen terug, maar de betalingen lopen wel door
• Automatische incasso's: als een automatische betaling mislukt, start direct het incassoproces

Een concreet voorbeeld: je hebt drie keer €100 gespreid via Klarna, twee keer €150 via Riverty en een keer €75 via een andere dienst. In totaal heb je €675 aan uitstaande BNPL-betalingen — maar je had dat nooit als “schuld” aangemerkt in je hoofd.

Een specifiek risico bij retourneren: je stuurt een pakket terug, maar de retouropdracht is nog niet verwerkt op het moment dat de betaaltermijn afloopt. Klarna of Riverty incasseert het bedrag automatisch. Je moet dan achteraf terugbetaling claimen, wat dagen of weken kan duren. Ondertussen ben je dat bedrag kwijt uit je rekening.

Ook het renteplaatje bij gespreid betalen is een valkuil. Klarna hanteert bij langere spreiding een effectief jaarlijks kostenpercentage (JKP) dat kan oplopen tot 13 procent of hoger. Dat is vergelijkbaar met sommige persoonlijke leningen, maar zonder de bescherming van de consumentenkrediеtregels. Je wordt niet altijd gewezen op de totale kosten van de lening, iets wat bij een gewone lening verplicht is.

Wat verandert er in 2026 door nieuwe regelgeving?

Europa heeft nieuwe regels ingevoerd die BNPL beter moeten reguleren. De herziene Europese Richtlijn Consumentenkrediet (CCD2) is in 2023 aangenomen en lidstaten hadden tot eind 2025 de tijd om die in nationale wetgeving om te zetten. In 2026 gaan de meeste nieuwe regels gelden.

De belangrijkste gevolgen voor BNPL:

• Uitbreiding van de definitie van consumentenkrediet: meer BNPL-producten vallen straks onder de Wft, ook kortlopende leningen die nu nog vrijgesteld zijn
• Verplichting tot kredietwaardigheidsbeoordeling: aanbieders moeten controleren of je de lening kunt terugbetalen
• Betere informatieplicht: consumenten moeten duidelijker worden geïnformeerd over kosten, looptijd en risico's
• Mogelijk BKR-registratie voor BNPL: er wordt gesproken over het verplicht melden van BNPL-kredieten bij het BKR

De precieze invulling hangt af van hoe Nederland de richtlijn implementeert. Volg de ontwikkelingen via de website van de AFM of de Rijksoverheid als je meer wilt weten. Zie ook Valkuilen bij leningen zonder BKR-toetsing voor meer context over lenen buiten het BKR om.

Wat de nieuwe regels in de praktijk betekenen: een BNPL-aanbieder moet straks vragen naar je inkomen voordat je een betalingsplan kunt afsluiten. Ze mogen niet meer blind vertrouwen op alleen je adresgegevens of eerdere aankopen. Dat lijkt op een drempel, maar het beschermt je ook. Wie niet genoeg inkomen heeft om de lening terug te betalen, mag hem officieel niet afsluiten.

Een mogelijk bijeffect: BNPL wordt iets minder toegankelijk voor mensen met weinig inkomen of een onzeker arbeidscontract. Dat zijn juist de groepen die nu het meest van BNPL gebruik maken. Of dat slecht nieuws is of goed nieuws, hangt af van je perspectief — maar de bescherming is er niet voor niets.

Hoe gebruik je BNPL verantwoord?

BNPL hoeft niet per se een probleem te zijn. Als je het bewust en met overzicht gebruikt, kan het handig zijn. Een paar vuistregels:

• Gebruik BNPL niet als het geld er écht niet is: uitstellen helpt niet als je het later ook niet hebt
• Houd bij hoeveel BNPL-afspraken je hebt lopen: maak een lijst en noteer wanneer wat wordt afgeschreven
• Kies voor 14 of 30 dagen betalen achteraf boven gespreid betalen met rente
• Stel automatische betalingen in zodat je geen betaaldatum mist
• Retourneer tijdig als je iets terugzendt, zodat de betaalverplichting wordt aangepast

Ben je al in de problemen geraakt door BNPL-schulden? Neem dan contact op met je gemeente of een erkende schuldhulpverlener. Je kunt ook terecht bij Geldfit voor gratis ondersteuning.

Een praktische tip: zet elke BNPL-betaling direct als reservering apart in je bankrekening zodra je de aankoop doet. Als je €120 koopt via Klarna en over vier weken betaalt, reserveer dan nu €120. Behandel het als geld dat al weg is. Dan heb je geen verrassingen als de incasso komt.

Controleer ook regelmatig je Klarna- of Riverty-app. Beide apps geven een overzicht van openstaande bedragen en betaaldata. Als je die apps niet hebt, installeer ze dan — niet om meer te kopen, maar om bij te houden wat je al verschuldigd bent.

Klarna en Riverty: hoe werken ze in de praktijk?

Klarna en Riverty zijn de twee grootste BNPL-aanbieders in Nederland. Beide bieden vergelijkbare producten, maar er zijn kleine verschillen in hoe ze werken.

Klarna is oorspronkelijk een Zweedse aanbieder. In Nederland kun je via Klarna achteraf betalen, in drie termijnen betalen of een gespreid betaalplan afsluiten. Klarna heeft ook een app waarmee je al je betalingen kunt bijhouden.

Riverty (voorheen Afterpay, onderdeel van ABN AMRO) richt zich met name op achteraf betalen in de Nederlandse e-commerce. Na de naamswijziging in 2022 breidt Riverty ook uit met termijnbetalingen.

Beide aanbieders doen een eigen kredietcheck. Ze kijken onder andere naar je betaalgeschiedenis bij henzelf, je adres en leeftijd. Een BKR-codering hoeft geen belemmering te zijn, maar dat wil niet zeggen dat je altijd wordt goedgekeurd.

Een verschil dat weinig mensen kennen: bij Klarna kun je achteraf betalen bij bijna elke webshop die Klarna heeft geïntegreerd, ook als je nooit eerder bij die shop hebt gekocht. Bij Riverty geldt dat ook, maar Riverty is in Nederland iets breder vertegenwoordigd bij grote retailers als Bol en Zalando. Het maakt in de praktijk weinig verschil voor de consument, maar het verklaart waarom je soms de ene aanbieder ziet bij de ene webshop en de andere niet.

Naast Klarna en Riverty zijn er ook andere spelers actief in Nederland, zoals In3 en PayLater. In3 biedt uitsluitend splitsen in drie termijnen aan. PayLater richt zich op achteraf betalen voor zakelijke aankopen. De principes zijn hetzelfde, maar de voorwaarden en limieten verschillen per aanbieder.

Wanneer is BNPL echt geen goed idee?

Er zijn situaties waarin je BNPL beter kunt vermijden:

• Als je al moeite hebt om rond te komen
• Als je al meerdere openstaande leningen of achterstanden hebt
• Als je koopt omdat het “toch gratis is” en niet omdat je het écht nodig hebt
• Als je het geld op de betaaldatum niet zeker hebt
• Als je in een schuldhulptraject zit

In die gevallen is een nieuwe betaalafspreking via BNPL bijna altijd een stap achteruit. Praat dan liever met een schuldhulpverlener of bekijk of je gemeente bijzondere bijstand of een noodlening kan verstrekken.

Er is ook een minder voor de hand liggend scenario waarin BNPL slecht uitpakt: als je het gebruikt om aankopen te doen die je eigenlijk wil retourneren. Je denkt: ik bestel drie maten, stuur twee terug, betaal alleen het goede exemplaar. Maar als de retourverzending vertraging oploopt, loopt de betaaltermijn door. Je moet betalen, wachten op de restitutie en ondertussen is je buffer aangesproken.

Ook bij echtscheiding of het verbreken van een samenleving komt BNPL soms voor onverwachte complicaties. Als beide partners BNPL hebben gebruikt op hetzelfde adres of voor gezamenlijke aankopen, kan het lastig zijn om de schulden te verdelen. Er is geen koppeling met een gezamenlijke rekening zoals bij een bankrekening — elke BNPL-afrekening staat op naam van één persoon.

Belangrijk om te weten

Dit artikel is informatief en geen financieel advies. Geld lenen kost geld. Leen alleen bedragen die je verantwoord kunt terugbetalen. Twijfel je? Neem dan contact op met een onafhankelijk financieel adviseur, je gemeente of een geregistreerde schuldhulpverlener. Meer info bij de AFM en de BKR.