Telefoonabonnement en BKR-registratie

Veel mensen weten niet dat een telefoonabonnement met toestel door BKR geregistreerd kan worden. Toch is dit in veel gevallen zo. Als je een abonnement afsluit waarbij je een smartphone meekrijgt, dan sluit je eigenlijk ook een soort lening af: het toestel wordt gespreid betaald via je maandelijkse rekening.

Die gespreide betaling ziet er juridisch uit als een kredietovereenkomst. En kredietovereenkomsten worden in Nederland geregistreerd bij het Bureau Krediet Registratie (BKR). Dat heeft gevolgen voor jou als consument — zowel op het moment van afsluiten als later, als je ergens anders geld wil lenen.

Wat is BKR en waarom registreren zij ook telecomcontracten?

BKR is een onafhankelijke stichting die kredietregistraties bijhoudt voor Nederlandse consumenten. Het doel is om overkreditering te voorkomen: aanbieders van leningen en kredieten kunnen zo zien hoeveel financiële verplichtingen iemand al heeft.

Een telefoonabonnement met toestel valt in bepaalde gevallen onder de Wet op het consumentenkrediet (Wck). Dat is de wet die bepaalt wanneer iets als een krediet gezien wordt. Als het toestelgedeelte van je abonnement meer dan €250 bedraagt en je het in termijnen betaalt, dan wordt het gezien als een kredietovereenkomst.

Telecomproviders zijn dan verplicht om dit bij BKR te melden. Ze moeten dat doen op het moment dat ze het abonnement afsluiten, maar ook als je betalingen mist.

Dit systeem bestaat om consumenten te beschermen tegen overkreditering. Stel: je hebt al drie lopende abonnementen met toestellen op naam, plus twee persoonlijke leningen. Een vierde telecomcontract afsluiten zou je maandlasten verder ophogen. De BKR-registratie geeft een nieuwe aanbieder inzicht in dat totaalplaatje — ook al vraag je alleen om een nieuw abonnement.

Welke abonnementen worden geregistreerd?

Niet elk telefoonabonnement leidt automatisch tot een BKR-registratie. Er zijn een paar voorwaarden:

• Het abonnement bevat een toestel (sim-only valt er dus buiten).
• De toestelwaarde bedraagt meer dan €250.
• Het contract heeft een looptijd van twaalf maanden of langer.
• Het toestel wordt gespreide betaald via de maandelijkse termijnen.

Sim-only abonnementen worden dus niet bij BKR geregistreerd. Je betaalt daarin alleen voor bellen, sms en data — er zit geen toestel in verwerkt. Een toestelabonnement van twee jaar met een smartphone van €800 voldoet wel aan alle criteria en wordt doorgaans wél geregistreerd.

Let op: de drempelwaarden en regels kunnen wijzigen. Controleer altijd bij je provider of jouw specifieke abonnement onder de registratieplicht valt.

Een praktisch voorbeeld: je sluit een abonnement af van €35 per maand voor twee jaar, waarbij €20 per maand voor het toestel is en €15 voor bellen en data. Het toestel kost in totaal €480 (24 x €20). Dat bedrag valt ruim boven de grens van €250. Dit contract wordt dus bij BKR geregistreerd. Kies je in plaats daarvan voor een toestel van €200 op afbetaling, dan val je onder de drempel en vindt er geen registratie plaats.

Wat doen KPN, Vodafone en T-Mobile?

De grote Nederlandse telecomproviders — KPN, Vodafone en T-Mobile (ook bekend als Odido) — volgen de wettelijke verplichtingen rondom BKR. Zij registreren toestelcontracten die aan de criteria voldoen bij BKR als zogenoemde A-registraties (een neutrale registratie van een lopend krediet).

KPN en Vodafone communiceren dit doorgaans in hun algemene voorwaarden. Bij het afsluiten van een abonnement geef je toestemming voor de kredietregistratie. T-Mobile doet dit op dezelfde manier.

Kleinere providers als Tele2 (onderdeel van T-Mobile) en Youfone registreren ook bij BKR als zij toestelabonnementen aanbieden die aan de criteria voldoen.

Er zijn ook providers die geen toestellen verkopen en dus geen BKR-registratie doen. Denk aan Simyo, Lebara en andere sim-only aanbieders. Bij hen loop je dat risico niet.

Wil je een nieuw toestelabonnement afsluiten terwijl je al meerdere lopende registraties hebt? Dan kan de provider jouw aanvraag weigeren op basis van de BKR-toetsing. Dat is een beschermingsmaatregel, niet een straf. De provider moet namelijk ook beoordelen of jij de maandelijkse betalingen kunt dragen naast je andere verplichtingen.

Er is geen centrale lijst van welke providers precies registreren en welke niet. Als je twijfelt, vraag dit dan expliciet na bij de provider voordat je een abonnement afsluit. Vraag ook of ze een BKR-check doen bij jou als klant — zo kom je niet voor verrassingen te staan.

Wat staat er precies in jouw BKR-dossier?

Bij een telefoonabonnement dat geregistreerd wordt, ziet je BKR-dossier er als volgt uit:

• Soort krediet: aflopend krediet of gespreide betaling
• Kredietlimiet: de waarde van het toestel
• Openstaand bedrag: hoeveel er nog te betalen is
• Begindatum: wanneer het contract inging
• Status: of je op tijd betaalt of achterstand hebt

Zolang je keurig betaalt, staat er een neutrale A-registratie in je dossier. Dat heeft op zichzelf weinig negatieve gevolgen. Maar het telt wél mee als financiële verplichting als je elders een lening wil afsluiten.

Je kunt je eigen BKR-dossier gratis inzien via de website van BKR (bkr.nl). Dat is handig om te doen voordat je ergens een lening aanvraagt.

Stel: je bent vergeten dat je twee jaar geleden een abonnement met een nieuwe telefoon hebt afgesloten. Je vraagt een persoonlijke lening aan, maar de aanbieder ziet een registratie die je zelf niet meer op je radar had. Door je dossier vooraf in te zien, voorkom je dit soort verrassingen en kun je de aanbieder correct informeren over je lopende verplichtingen.

Wat zijn de gevolgen voor het afsluiten van een lening?

Als je een mini-lening, persoonlijke lening of hypotheek wil afsluiten, kijkt de kredietverstrekker naar je BKR-dossier. Ze zien dan ook je telefoonabonnement staan als actieve kredietverplichting.

Een actief telefoonabonnement heeft niet direct een negatieve invloed. Maar het verhoogt wel je totale schuldenlast. Kredietverstrekkers kijken namelijk naar je maximale leencapaciteit: hoeveel kun jij maandelijks aflossen gegeven je inkomen? Als je al €40 per maand betaalt aan een toestel, dan is dat €40 minder dat je kunt besteden aan een lening.

Bij grote leningen zoals een hypotheek kan dit een verschil maken. Bij een mini-lening van een paar honderd euro speelt het een kleinere rol — al hangt het altijd af van je totale financiële situatie.

Een concreet rekensommetje: je verdient €2.200 netto per maand. Je huur is €850, je vaste lasten €300. Je hebt drie telefoonabonnementen met toestellen die samen €90 per maand kosten. De kredietverstrekker berekent je beschikbare ruimte en concludeert dat je maximaal €150 per maand aan aflossing kunt missen. Als de gevraagde lening een maandlast van €180 oplevert, wordt je aanvraag afgewezen — ook al zijn er geen negatieve coderingen.

Dit is precies waarom het verstandig is om abonnementen te beëindigen zodra ze aflopen en niet automatisch te verlengen met een nieuw toestel, als je in de komende maanden een grotere lening wil aanvragen.

Wanneer krijg je een negatieve BKR-codering?

Een probleem ontstaat pas als je achterstand oploopt met je betalingen. BKR werkt met coderingen die aangeven of er iets mis is gegaan:

• A-registratie: lopend krediet, geen problemen
• A1-codering: je hebt een betalingsachterstand van minimaal twee maanden gehad
• A2-codering: de achterstand is opgegeven aan een incassobureau of deurwaarder
• A3-codering: het krediet is kwijtgescholden of er is een schuldsanering geweest

Een A1, A2 of A3 codering op je telefoonabonnement kan jou voor vijf jaar in je BKR-dossier blijven staan, zelfs als je de schuld al hebt betaald. Dat maakt het heel moeilijk om ergens anders een lening te krijgen.

Dus: betaal altijd op tijd. Zet je automatische incasso aan en zorg dat er voldoende geld op je rekening staat. Eén gemiste betaling hoeft niet direct een codering op te leveren, maar twee maanden achterstand wél.

Hoe verloopt dat proces precies? Stel je mist in januari je maandelijkse betaling. De provider stuurt een herinnering. Je mist ook februari. Op dat moment is er sprake van twee maanden achterstand en heeft de provider de wettelijke plicht om een A1-codering door te geven aan BKR. Dit staat los van jouw intentie of de reden van de achterstand. Ziekte, vergeetachtigheid of een fout van de bank — het maakt voor de registratieplicht niet uit.

Zit je tijdelijk krap? Neem dan contact op met je provider vóórdat je twee maanden achterstand hebt opgebouwd. Providers werken soms mee aan een tijdelijk uitstel of een aangepaste betalingsregeling. Daarmee voorkom je een codering die vijf jaar zichtbaar blijft.

Wat als je al een negatieve registratie hebt door een telefoonabonnement?

Als je door een gemiste betaling op een telefoonabonnement een negatieve codering hebt gekregen, zijn er een paar opties:

1. Betaal de schuld af: Zorg dat het openstaande bedrag bij de provider volledig betaald is. Daarna kan de codering worden omgezet naar een zogenoemd "H-status" (hersteld), maar de registratie blijft nog vijf jaar staan.
2. Neem contact op met de provider: Soms is de codering onterecht of kun je een betalingsregeling treffen. Leg altijd alles schriftelijk vast.
3. Dien een klacht in bij Kifid: Als je het niet eens bent met de codering, kun je een klacht indienen bij het Klachteninstituut Financiële Dienstverlening. Meer hierover lees je in Foutieve BKR-registratie betwisten: stappenplan.

Houd er rekening mee dat een negatieve BKR-codering doorwerkt bij het aanvragen van een mini lening aanvragen, maar ook bij een creditcard, huurwoning of hypotheek.

Een praktisch aandachtspunt: als je de schuld hebt afgelost maar de codering nog niet is bijgewerkt naar "H" (hersteld), neem dan actief contact op met de provider. Zij zijn verplicht om de status binnen een redelijke termijn te updaten in het BKR-systeem. Dat update gaat niet altijd vanzelf. Vraag schriftelijk om bevestiging dat de statuswijziging is doorgegeven, en controleer dit daarna via mijnbkr.nl.

Hoe controleer je of jouw abonnement geregistreerd is?

Je kunt je BKR-dossier op elk moment kosteloos opvragen via mijnbkr.nl. Je hebt daar een DigiD voor nodig. Je ziet dan een overzicht van alle actieve en historische registraties op jouw naam.

Controleer het volgende als je je dossier bekijkt:

• Staan er registraties van telecomproviders bij?
• Kloppen de bedragen en data?
• Is er een codering toegevoegd (A1, A2 of A3)?

Als je iets ziet dat niet klopt, heb je het recht om dit te betwisten. De procedure daarvoor staat uitgelegd in AFM en de BKR.