Samen een lening afsluiten: voor- en nadelen

Als je samen met je partner een lening wilt afsluiten, lijkt dat logisch. Twee inkomens, meer zekerheid voor de kredietverstrekker. Maar een gezamenlijke lening heeft ook risico's die je van tevoren goed moet begrijpen.

In dit artikel leggen we uit hoe een gezamenlijke lening werkt, wat hoofdelijke aansprakelijkheid betekent, wat er met de BKR-registratie gebeurt en wat er mis kan gaan als de relatie stukloopt.

Wat is een gezamenlijke lening?

Bij een gezamenlijke lening sluiten twee personen samen een krediet af. Beide partijen staan als leningnemer op het contract. Dat kan een persoonlijke lening zijn, een doorlopend krediet of een andere leenvorm.

De kredietverstrekker beoordeelt beide inkomens en creditprofielen. Dit kan voordelen hebben: het totale inkomen is hoger, waardoor je misschien een groter bedrag kunt lenen of een betere rente kunt krijgen.

Maar er zit ook een keerzijde aan. Beide partners zijn volledig verantwoordelijk voor de gehele schuld. Als één van jullie niet betaalt, kan de kredietverstrekker de ander aanspreken voor het volledige openstaande bedrag.

Een gezamenlijke lening is wettelijk geen apart product. Het is een gewone lening waarbij twee personen als gelijkwaardige schuldenaren op het contract staan. De regels voor hoofdelijke aansprakelijkheid zijn hetzelfde als bij iedere andere gedeelde schuld.

Niet elke kredietverstrekker biedt gezamenlijke leningen aan voor alle leenvormen. Bij een persoonlijke lening is het doorgaans mogelijk. Bij sommige doorlopende kredieten ook. Vraag dit altijd na bij de aanbieder voordat je een aanvraag doet.

Hoofdelijke aansprakelijkheid: wat betekent dat precies?

Hoofdelijke aansprakelijkheid is het juridische begrip dat van toepassing is bij een gezamenlijke lening. Het betekent dat elke schuldenaar verantwoordelijk is voor de volledige schuld, niet alleen voor de helft.

Een voorbeeld: jullie lenen samen 10.000 euro. Jouw partner verliest zijn of haar baan en kan niet meer meebetalen. De kredietverstrekker kan jou dan aanspreken voor het volledige resterende bedrag — ook al had jij in jullie afspraak onderling maar de helft voor je rekening genomen.

Dit geldt ook als jullie relatie stukloopt. Hoe jullie het onderling regelen, is voor de kredietverstrekker niet relevant. Het contract staat op naam van beiden, en beiden blijven aansprakelijk totdat de lening volledig is afgelost.

Begrijp dit goed voordat je tekent. Hoofdelijke aansprakelijkheid is niet iets wat je later eenzijdig kunt opzeggen.

Een veelgemaakte vergissing is dat mensen denken dat ze bij een scheiding automatisch van de lening worden ontheven. Dat is niet zo. Een notarieel scheidingsconvenant of een rechterlijke uitspraak regelt de verdeling tussen jullie onderling — maar de kredietverstrekker is daar geen partij in. Die houdt zich aan het originele contract.

Zelfs als de rechter bepaalt dat jouw ex-partner de lening moet afbetalen, kun jij nog steeds worden aangesproken als die ex-partner dat niet doet. Jij bent dan aangewezen op een civielrechtelijke procedure tegen je ex om de schade te verhalen. Dat kost tijd, geld en energie.

BKR-registratie voor beide partners

Wanneer jullie samen een lening afsluiten, wordt de lening voor beide partners geregistreerd bij het BKR. Dit is een bureau dat kredietregistraties bijhoudt voor bijna alle kredietverstrekkende instanties in Nederland.

Wat dit concreet betekent:

• Beide partners hebben de lening in hun persoonlijk BKR-dossier staan
• De hoogte en het type lening zijn zichtbaar voor andere kredietverstrekkers
• Als er een betalingsachterstand ontstaat, krijgen beide partners een negatieve aantekening
• Een negatieve BKR-codering kan gevolgen hebben voor toekomstige leenaanvragen, hypotheken en soms zelfs huurcontracten

Betaal je de lening keurig af? Dan verdwijnt de registratie vijf jaar na het aflopen van het contract uit het BKR-systeem. Maar een negatieve codering blijft langer zichtbaar. Lees meer over hoe dit werkt via bkr registratie uitgelegd.

De BKR-registratie heeft ook invloed op jullie individuele leenmogelijkheden. Stel dat je partner later zelf een kleine lening wil afsluiten voor een auto. De kredietverstrekker ziet dan de gezamenlijke lening staan. Die telt mee als bestaande verplichting. Dat kan de maximale leencapaciteit van je partner beperken, ook al betalen jullie de gezamenlijke lening gewoon netjes af.

Andersom geldt hetzelfde: als jij na een scheiding zelfstandig een hypotheek wilt aanvragen, maar de gezamenlijke lening loopt nog, dan staat die lening in jouw BKR-dossier en beïnvloedt die je schuld-inkomensverhouding. Hypotheekverstrekkers wegen dit mee.

Wanneer is samen lenen zinvol?

Er zijn situaties waarin een gezamenlijke lening echt voordelen heeft. Als één partner weinig of geen inkomen heeft, kan het inkomen van de ander onvoldoende zijn voor de gewenste lening. Door samen aan te vragen, tel je beide inkomens op en kan de lening wel worden goedgekeurd.

Ook kan de rente soms lager uitvallen als jullie samen een sterker financieel profiel hebben. Een hogere gecombineerde schuld-inkomensratio geeft de kredietverstrekker meer vertrouwen.

Dat gezegd, zijn er ook situaties waarbij het juist niet zinvol is:

• Als één van jullie al een negatieve BKR-codering heeft — dit kan de aanvraag juist bemoeilijken
• Als jullie relatie instabiel is of er al plannen zijn om uit elkaar te gaan
• Als je partner niet in staat is structureel bij te dragen aan de terugbetaling

Een concreet voorbeeld waarbij samen lenen zinvol is: je wilt 8.000 euro lenen voor een verbouwing. Jouw inkomen is 1.800 euro netto per maand. Alleen op jouw naam is het maximale leenbedrag te laag. Je partner verdient 2.200 euro netto. Samen kom je op 4.000 euro netto per maand, wat ruim voldoende is voor de lening. De aanvraag wordt goedgekeurd met een redelijke rente.

Een situatie waarbij samen lenen juist averechts werkt: je partner heeft drie jaar geleden een achterstand gehad op een creditcard. Die achterstand staat nog in het BKR. Als jullie samen een aanvraag doen, ziet de kredietverstrekker die negatieve codering van je partner. De aanvraag wordt afgewezen — terwijl jij op jouw eigen naam misschien wel was goedgekeurd.

Wat gebeurt er met de lening als jullie uit elkaar gaan?

Dit is een van de grootste risico's van een gezamenlijke lening. Als jullie relatie eindigt, verdwijnt de lening niet. Beide partners zijn en blijven hoofdelijk aansprakelijk, ook na een scheiding.

Bij een scheiding zijn er twee mogelijke routes:

Route 1: Overname door één partner — Je kunt proberen de lening op naam van één persoon te zetten. De kredietverstrekker moet hier wel mee instemmen. Ze beoordelen opnieuw of die ene persoon het krediet zelfstandig kan dragen. Als het inkomen of de BKR-status dat niet toelaat, wordt de overname geweigerd.

Route 2: Samen aflossen en dan splitsen — Jullie lossen de lening samen af totdat die volledig is betaald. Pas dan zijn jullie beiden verlost van de aansprakelijkheid. Dit vereist samenwerking, ook na de scheiding.

Als één van de ex-partners stopt met betalen, heeft dat gevolgen voor de BKR-registratie van de ander. En jij kunt worden aangesproken voor het volledige resterende bedrag. Dit zijn geen hypothetische risico's — dit komt in de praktijk regelmatig voor.

Er is ook een derde route die minder mensen kennen: vervroegd aflossen. Als de lening bijna is afgelost, of als er voldoende spaargeld is, kan het slim zijn om de lening in één keer af te lossen bij de scheiding. Zo verwijder je de gezamenlijke verplichting definitief. Let wel op eventuele vervroegde-aflossingsvergoeding die de aanbieder in rekening brengt.

Vraag tijdens een scheiding altijd schriftelijk bevestiging aan de kredietverstrekker van wie er aansprakelijk is en wat de afspraken zijn. Maak dit deel van het scheidingsconvenant. Zo heb je zwart op wit staan wat er van beide kanten verwacht wordt.

Wat als je partner een BKR-codering heeft?

Heeft je partner een negatieve BKR-codering? Dan kan dat de aanvraag bemoeilijken of zelfs onmogelijk maken. De meeste reguliere kredietverstrekkers wijzen een aanvraag af als één van de aanvragers een negatieve aantekening heeft.

Sommige aanbieders adverteren met leningen zonder BKR-toetsing. Wees hier voorzichtig mee. Dergelijke leningen hebben vaak extreem hoge kosten en worden aangeboden door aanbieders die niet altijd even transparant zijn. Controleer altijd of de aanbieder een AFM-vergunning heeft.

Als jouw partner een negatieve codering heeft, is het verstandig om dit eerst op te lossen. Een BKR-codering verdwijnt niet van de ene op de andere dag, maar er zijn wegen om ermee om te gaan. Meer informatie via bkr codering verwijderen.

Een alternatief in deze situatie is om de lening alleen op jouw naam aan te vragen, als jij zelf een schone BKR-registratie hebt en voldoende inkomen. Dat beschermt je partner bovendien: als er later iets misgaat met de lening, heeft dat geen gevolgen voor zijn of haar BKR-dossier. Jij draagt dan wel het volledige risico, maar je partner staat niet bloot aan extra financiële problemen op zijn of haar naam.

Het kan ook helpen om te wachten. Als de codering van je partner over een jaar automatisch vervalt, is het soms verstandiger om die periode te overbruggen met een ander middel en daarna samen een aanvraag te doen met een schoner profiel.

Alternatieven voor een gezamenlijke lening

Ben je er niet zeker van of een gezamenlijke lening de juiste keuze is? Er zijn alternatieven:

• Individuele lening — Sluit de lening alleen op jouw naam af, als jij voldoende inkomen hebt. Zo draag jij alleen de risico's.
• Borgtocht — Je partner staat borg voor de lening zonder zelf als leningnemer te staan. Dit is minder gebruikelijk, maar kan in sommige gevallen werken.
• Sparen — Als het mogelijk is, wacht dan totdat jullie het bedrag bij elkaar gespaard hebben. Geen schulden, geen risico's.

Elk van deze alternatieven heeft zijn eigen voor- en nadelen. Denk goed na over jullie specifieke situatie. Hoeveel risico zijn jullie bereid te dragen? Wat zijn de consequenties als de relatie verandert?

Borgtocht als alternatief werkt zo: je partner tekent een aparte borgstellingsovereenkomst bij de kredietverstrekker. Jij bent de enige leningnemer. Je partner is pas aansprakelijk als jij niet betaalt. Dat is een andere verdeling van risico dan een gezamenlijke lening. Lees meer over hoe borgstelling werkt in Lenen met een borgsteller bij BKR-codering.

Sparen is het minst aantrekkelijke alternatief als het geld snel nodig is, maar het is het veiligste. Als jullie doel niet urgent is — zeg, een nieuwe keuken over anderhalf jaar — dan kan het slim zijn om maandelijks een bedrag opzij te zetten en de aankoop zonder lening te doen. Je bespaart de volledige rente en hebt geen schuld die een risico vormt bij een eventuele scheiding.

Praktische tips als je toch samen wilt lenen

Heb je besloten toch samen een lening af te sluiten? Dan zijn er een paar zaken die je kunt doen om de risico's te beperken.

Maak onderling duidelijke afspraken en leg ze vast. Wie betaalt welk deel? Wat gebeurt er als één van jullie het tijdelijk niet kan? Leg dit vast in een simpele schriftelijke overeenkomst. Dit helpt niet in juridische zin tegenover de kredietverstrekker, maar het voorkomt misverstanden tussen jullie.

Stel ook een noodplan op: wat doen jullie als het inkomen van één partner wegvalt? Is er een buffer? Kan de ander de volledige last tijdelijk dragen?

Gebruik lening berekenen om de maandelijkse lasten vooraf door te rekenen. Zo weet je wat de lening in totaal kost en of die past in jullie gezamenlijk budget.

Zorg ook dat jullie beiden toegang hebben tot de informatie over de lening. Sommige stellen regelen het zo dat één persoon de lening beheert en de ander er niets van weet. Dat klinkt efficiënt, maar als diegene uitvalt of vertrekt, weet de ander niet eens hoe de lening werkt of welke betalingen er lopen. Zorg dat beide namen op de bankrekening staan waarvan de lening wordt afgelost, of stel in ieder geval notificaties in voor beiden.

Overweeg ook of je een levensverzekering of arbeidsongeschiktheidsverzekering nodig hebt bij de lening. Sommige aanbieders bieden dit standaard aan. Als één partner overlijdt of arbeidsongeschikt wordt, kan een dergelijke verzekering de lening (deels) kwijtschelden. Dit is niet voor iedereen noodzakelijk, maar het is de moeite waard om te overwegen bij grotere bedragen en langere looptijden.

Belangrijk om te weten

Dit artikel is informatief en geen financieel advies. Geld lenen kost geld. Leen alleen bedragen die je verantwoord kunt terugbetalen. Twijfel je? Neem dan contact op met een onafhankelijk financieel adviseur, je gemeente of een geregistreerde schuldhulpverlener. Meer info bij de AFM en de BKR.