Lenen met een borgsteller bij BKR-codering

Je hebt een BKR-codering en je krijgt geen lening. Een vriend of familielid wil voor jou garant staan. Klinkt als een oplossing — maar hoe werkt borgstelling precies? En is het echt zo simpel?

Borgstelling is een juridisch bindende constructie. Voor zowel jou als de borgsteller zijn de gevolgen groot als de terugbetaling misloopt. In dit artikel lees je alles wat je moet weten over lenen met een borgsteller bij een BKR-codering.

Wat is een borgsteller?

Een borgsteller is iemand die zich garant stelt voor jouw lening. Concreet betekent dit: als jij je maandelijkse aflossing niet betaalt, dan moet de borgsteller dat doen. De bank of kredietverstrekker kan de borgsteller aanspreken zodra jij in gebreke blijft.

Borgstelling is dus niet hetzelfde als iemand die je helpt met de aanvraag. De borgsteller is officieel medeaansprakelijk voor de gehele schuld. Dat maakt het een grote verantwoordelijkheid.

In het Nederlands recht is borgstelling geregeld in het Burgerlijk Wetboek (artikel 7:850 e.v.). De borgsteller tekent een apart contract bij de kredietverstrekker. Pas daarna is de borgstelling rechtsgeldig.

Stel dat je 4.000 euro wilt lenen voor een noodzakelijke autoreparatie. Jouw broer wil borg staan. Hij tekent dan naast jou een apart borgstellingscontract. Zolang jij elke maand netjes betaalt, merkt je broer er niets van. Maar betaal jij drie maanden niet, dan kan de kredietverstrekker je broer aanschrijven en hem aansprakelijk stellen voor het resterende bedrag. Dat kan in dat geval nog steeds meer dan 3.000 euro zijn.

Het is dus geen formaliteit. Borgstelling heeft directe financiële gevolgen voor de persoon die borg staat, ook als die persoon zelf geen cent van het geleende bedrag heeft gezien of gebruikt.

Wanneer accepteren banken een borgsteller?

Niet elke bank of kredietverstrekker accepteert borgstelling. De meeste grote banken zijn terughoudend, zeker bij consumenten met een BKR-codering. Hun beleid is afwijzen en geen alternatieven bieden.

Kleinere kredietverstrekkers, sociale kredietbanken of specifieke persoonlijke-lening-aanbieders zijn soms meer bereid om met een borgsteller te werken. Dit verschilt per aanbieder en situatie.

Om kans te maken, moeten de borgsteller en jijzelf aan bepaalde eisen voldoen:

• De borgsteller heeft zelf een schone BKR-registratie (geen actieve coderingen)
• De borgsteller heeft voldoende aantoonbaar inkomen om de lening te kunnen dragen
• Jij hebt zelf ook een (beperkt) inkomen en kunt aantonen dat je de lasten kunt dragen
• Het leenbedrag is realistisch in verhouding tot het inkomen van beide partijen

Bedenk: de kredietverstrekker toetst zowel jou als de borgsteller. Als de borgsteller ook financiële problemen heeft, werkt de constructie niet.

Een praktisch voorbeeld: stel dat je ouder borg wil staan. Dat kan werken als die ouder een stabiel pensioen heeft, geen schulden bij het BKR en voldoende spaargeld of inkomen om jouw maandbedrag over te nemen als het misgaat. Een ouder die zelf een lopende creditcardschuld of een achterstand bij een energiebedrijf heeft staan in het BKR, zal waarschijnlijk niet geaccepteerd worden als borgsteller.

Sommige aanbieders stellen ook een leeftijdsgrens aan borgstellers. Een gepensioneerde van 78 jaar die borg staat voor een lening met een looptijd van zeven jaar — dan is de borg op zijn 85e nog steeds aansprakelijk. Dat kan voor de kredietverstrekker een reden zijn om te weigeren.

Welke risico's loopt de borgsteller?

De risico's voor een borgsteller zijn groter dan veel mensen denken. Zodra jij niet meer betaalt, wordt de borgsteller verantwoordelijk gesteld. De kredietverstrekker kan hem of haar aanschrijven, juridische stappen ondernemen en het bedrag via de rechter opeisen.

Concreet kan dit betekenen:

• Loonbeslag bij de borgsteller
• BKR-registratie voor de borgsteller, als ook hij of zij niet betaalt
• Beschadiging van de relatie tussen jou en de borgsteller
• Financiële schade voor de borgsteller die moeilijk te herstellen is

Vraag jezelf af: wil je dit risico neerleggen bij een familielid of vriend? En is die persoon zich er volledig van bewust? Bespreek dit eerlijk, voordat je iemand vraagt om borg te staan.

Een veel voorkomende situatie is dat de borgsteller in het begin instemt, maar later het overzicht verliest. Je vriend staat borg voor jouw lening van 5.000 euro. Na twee jaar is er nog 3.200 euro open. Jij verliest je baan. Je vriend hoort hier pas van als er een aanmaning op zijn deurmat valt. Dat soort situaties leiden niet alleen tot financiële problemen, maar ook tot langdurige ruzies of verbroken vriendschappen.

De borgsteller loopt ook het risico dat zijn eigen leencapaciteit afneemt. Veel kredietverstrekkers kijken bij een nieuwe aanvraag ook naar borgstellingen die iemand heeft afgegeven. Jouw vriend wil over twee jaar een auto kopen via een lening — maar zijn borgstelling voor jou telt mee als verplichting. Hij krijgt daardoor misschien minder krediet aangeboden, of een hogere rente.

Wat zijn de juridische verplichtingen?

Het Burgerlijk Wetboek beschermt borgstellers op een aantal punten. Zo geldt er een speciale regel voor mensen die borg staan buiten hun beroep of bedrijf — dit wordt de 'particuliere borgstelling' genoemd.

Bij particuliere borgstelling gelden strengere eisen:

• De borgsteller moet duidelijk worden geïnformeerd over alle risico's
• Als de borgsteller getrouwd is of een geregistreerd partnerschap heeft, moet de partner toestemming geven (artikel 1:88 BW)
• De borgsteller heeft het recht om de kredietverstrekker eerst aan te spreken op jou (de hoofdschuldenaar), voor hij of zij verplicht is te betalen — dit heet het 'beneficium excussionis'

Een borgstellingsovereenkomst moet schriftelijk worden vastgelegd. Mondelinge afspraken zijn niet rechtsgeldig. Let ook op de looptijd van de borgstelling: staat er geen einddatum in, dan kan dit voor onbepaalde tijd doorlopen.

Het beneficium excussionis klinkt als bescherming, maar heeft in de praktijk beperkte waarde. De borgsteller kan vragen dat de kredietverstrekker eerst jouw vermogen uitwint. Maar als jij geen vermogen of inkomen hebt, gaat de aanbieder daarna gewoon naar de borgsteller. De borgsteller betaalt dan alsnog.

Daarnaast is het belangrijk te weten dat de borgsteller die betaalt namens jou, daarna een regresrecht op jou heeft. Dat betekent: hij of zij kan het betaalde bedrag via de rechter op jou verhalen. Als jij dat niet kunt betalen, heeft de borgsteller financieel verlies geleden én is jullie relatie beschadigd.

Controleer bij het tekenen ook: bevat de borgstellingsovereenkomst een maximumbedrag? Zonder dat maximum kan de borgsteller aansprakelijk zijn voor de hoofdsom, de rente én eventuele incassokosten en gerechtelijke kosten. Dat loopt snel op.

Borgstelling versus medeschuldenaar

Borgstelling is niet hetzelfde als een lening afsluiten als medeschuldenaar. Het onderscheid is belangrijk:

• Borgsteller: pas aansprakelijk als jij niet betaalt — subsidiaire aansprakelijkheid
• Medeschuldenaar (medeaanvrager): direct en gelijkwaardig aansprakelijk samen met jou — hoofdelijke aansprakelijkheid

Sommige kredietverstrekkers bieden de optie van een medeaanvrager in plaats van borgstelling. Dat kan aantrekkelijker zijn voor de aanbieder, maar het betekent ook dat de medeaanvrager volledige verantwoordelijkheid draagt, niet alleen als terugvaloptie.

Wil je meer weten over lenen met een medeaanvrager? Lees ook Samen een lening afsluiten: voor- en nadelen.

Voor de borgsteller is de subsidiaire aansprakelijkheid in theorie gunstiger dan hoofdelijke aansprakelijkheid. Maar in de praktijk — zeker als jij geen inkomen of vermogen hebt — is het verschil klein. De kredietverstrekker zal snel bij de borgsteller aankloppen als ze bij jou niets kunnen halen.

Een ander verschil: een medeaanvrager heeft ook invloed op het leenbedrag en de voorwaarden. De kredietverstrekker toetst het gecombineerde inkomen en de gecombineerde schulden. Dat kan voordelig zijn als de medeaanvrager een sterk financieel profiel heeft. Bij borgstelling speelt het inkomen van de borgsteller alleen een rol als veiligheidsnet, niet als basis voor het bepalen van het leenbedrag.

Hoe vraag je een lening met borgsteller aan?

Het aanvraagproces verloopt anders dan bij een standaard lening. Houd rekening met deze stappen:

1. Bespreek het met de borgsteller: zorg dat hij of zij volledig begrijpt wat het inhoudt
2. Controleer de BKR-status van de borgsteller: die moet schoon zijn
3. Zoek een aanbieder die borgstelling accepteert: dit is niet standaard — vraag dit vooraf telefonisch of schriftelijk na
4. Verzamel documenten: loonstroken van jou én de borgsteller, ID-bewijzen, bewijs van inkomen
5. Onderteken de borgstellingsovereenkomst apart: dit is een eigen document naast de leningovereenkomst

Controleer ook of de aanbieder een vergunning heeft van de AFM. Dat is verplicht voor aanbieders van consumptief krediet in Nederland. Zoek dit op via afm.nl in het openbare register.

Wees ook voorbereid op een langere doorlooptijd. Bij een standaard lening kun je soms binnen een paar werkdagen beschikking hebben over het geld. Bij borgstelling moeten meer documenten worden gecontroleerd en moet de aanbieder ook de borgsteller screenen. Reken op één tot drie weken, afhankelijk van de aanbieder.

Het is verstandig om de borgsteller ook te laten spreken met de kredietverstrekker, of hem of haar in ieder geval het contract te laten lezen voordat hij of zij tekent. Sommige borgstellers tekenen zonder goed te begrijpen wat er staat, omdat ze jou willen helpen. Dat is goed bedoeld, maar kan later voor problemen zorgen.

Vraag de aanbieder ook expliciet: wat gebeurt er als ik een maand niet betaal? Wanneer wordt de borgsteller aangeschreven? Is er een hersteltermijn? Hoe verloopt de incassoprocedure? Hoe beter je dit van tevoren weet, hoe beter je de borgsteller kunt informeren.

Alternatieven voor borgstelling

Borgstelling is niet de enige optie als je door een BKR-codering geen lening krijgt. Afhankelijk van je situatie kunnen de volgende alternatieven passender zijn:

• Sociale kredietbank: gemeentelijke instelling met specifiek beleid voor mensen met schulden of coderingen
• Schuldhulpverlening: als je meerdere schulden hebt, is schuldhulp soms een betere eerste stap dan een nieuwe lening. Meer bij schuldhulpverlening aanvragen
• Wachten op het vervallen van de BKR-registratie: na 5 jaar verdwijnt de codering automatisch. Hoe dichter je bij die datum zit, hoe meer het loont om te wachten
• Werkgeversvoorschot: sommige werkgevers kunnen een voorschot op salaris verstrekken, buiten kredietverstrekkers om

Wil je weten hoe je je kredietwaardigheid kunt verbeteren terwijl je wacht? Lees dan Hoe vergroot je kredietwaardigheid na BKR?.

De sociale kredietbank is een alternatief dat veel mensen niet kennen, maar wel interessant kan zijn. Dit zijn gemeentelijke of regionale instellingen die speciaal zijn opgericht voor mensen in financieel kwetsbare situaties. Ze hanteren andere criteria dan reguliere banken en kijken meer naar je persoonlijke situatie dan alleen naar je BKR-status. Neem contact op met de gemeente of het lokale Nibud-punt voor meer informatie.

Schuldhulpverlening is een ander pad dat minder voor de hand ligt als je op zoek bent naar een lening. Maar als je meerdere schulden hebt en de BKR-codering daar het gevolg van is, kan het verstandiger zijn om eerst je schulden te saneren dan een nieuwe schuld aan te gaan. Een schuldhulpverlener kijkt naar het totaalplaatje en helpt je een plan te maken dat duurzaam is.

Het werkgeversvoorschot is een minder bekende optie. Je vraagt je werkgever om een deel van je toekomstige salaris nu al uit te betalen. Niet alle werkgevers doen dit, en er zijn limieten, maar het is een optie zonder rente en zonder BKR-toetsing. Nadeel: je volgende loonstrook is dan lager, wat je cashflow beïnvloedt.

Wanneer is borgstelling echt een goed idee?

Borgstelling is zelden de makkelijkste weg, maar soms is het zinvol. Dat is het geval als:

• Je een eenmalige, noodzakelijke uitgave hebt (reparatie, medisch, huur) die niet kan wachten
• De borgsteller de risico's volledig begrijpt en financieel sterk genoeg is
• Je een realistisch plan hebt om de lening terug te betalen
• Je geen andere opties hebt, zoals een sociale kredietbank of schuldhulpverlening

Is het bedrag klein en de nood hoog? Dan kan borgstelling een verantwoorde keuze zijn. Gaat het om een grote lening voor een niet-noodzakelijke aankoop? Dan is meer voorzichtigheid op zijn plaats — voor jou én voor de borgsteller.

Een goede vuistregel: vraag jezelf af of je de borgsteller het geld ook zou vragen als directe lening van persoon tot persoon. Als het antwoord ja is, en de borgsteller is bereid dat risico te dragen, dan is borgstelling via een kredietverstrekker een gestructureerde manier om hetzelfde te doen — met officieel vastgelegde afspraken.

Als het antwoord nee is — omdat het bedrag te hoog is, de terugbetaling onzeker, of de relatie niet sterk genoeg — dan is borgstelling waarschijnlijk geen goed idee. De formele constructie maakt het alleen maar moeilijker om terug te krabbelen als het misloopt.

Borgstelling werkt het best als het een tijdelijke brug is. Bijvoorbeeld: je BKR-codering verdwijnt over anderhalf jaar. Je hebt nu 2.500 euro nodig voor iets dat echt niet kan wachten. Je moeder wil borg staan. Het plan is dat jij de lening volledig aflost binnen achttien maanden, voordat haar aansprakelijkheid iets oplevert. In dat geval is borgstelling een kortetermijnoplossing met een concreet eindpunt. Dat is een stuk verantwoorder dan een vage constructie zonder duidelijk plan.

Belangrijk om te weten

Dit artikel is informatief en geen financieel advies. Geld lenen kost geld. Leen alleen bedragen die je verantwoord kunt terugbetalen. Twijfel je? Neem dan contact op met een onafhankelijk financieel adviseur, je gemeente of een geregistreerde schuldhulpverlener. Meer info bij de AFM en de BKR.