Lening zonder BKR voor zzp'ers

Als zzp'er kun je te maken krijgen met een lastige financieringssituatie. Banken stellen hoge eisen aan zelfstandigen: stabiele inkomsten, meerdere jaaropgaven en een BKR-check zijn standaard. Heb je een negatieve BKR-registratie, dan slaat de deur bij veel aanbieders direct dicht.

Toch zijn er alternatieven. Er bestaan zakelijke kredieten en microkredieten die niet primair naar jouw BKR-status kijken, maar naar jouw ondernemersplan en inkomensperspectief. In dit artikel lees je wat je opties zijn en hoe je ermee omgaat.

Waarom is lenen als zzp'er al moeilijker?

Als werknemer in loondienst is jouw inkomen voorspelbaar. Een bank kan snel beoordelen of je maandelijks kunt afbetalen. Als zzp'er is dat anders. Jouw inkomen wisselt per maand, per seizoen of per project.

Banken en reguliere kredietverstrekkers vragen daarom doorgaans minimaal twee tot drie jaaropgaven. Heb je net je eigen bedrijf gestart, dan heb je die niet. Daar bovenop komt een negatieve BKR-registratie: een extra drempel die veel aanvragen al in de eerste fase blokkeert.

Het gevolg is dat zzp'ers vaker buiten de boot vallen bij traditionele leningen. Dat wil niet zeggen dat er helemaal geen mogelijkheden zijn.

Startende zzp'ers hebben het extra zwaar. Zonder trackrecord is het risico voor een bank moeilijk te beoordelen. Zelfs een zzp'er met een stabiele omzet van €3.000 per maand kan worden afgewezen als die omzet pas zes maanden bestaat. Reguliere kredietverstrekkers willen zekerheid over de langere termijn.

Dat gezegd: het is niet onmogelijk. Er zijn specifieke financieringsvormen die beter aansluiten bij het onregelmatige inkomen van een zelfstandige. De sleutel is weten welke opties er zijn en wat elke optie van je vraagt.

Wat betekent 'zonder BKR-toetsing' precies?

BKR staat voor Bureau Krediet Registratie. Het BKR registreert kredieten boven de 250 euro in Nederland. Aanbieders die zijn aangesloten bij het BKR, zijn verplicht om te melden wanneer je een lening afsluit en of je die op tijd terugbetaalt.

Een lening 'zonder BKR-toetsing' betekent dat de aanbieder jouw BKR-dossier niet raadpleegt bij de aanvraag. Er zijn echter maar weinig aanbieders die dit doen voor particuliere leningen.

Voor zakelijke kredieten geldt een andere situatie. Veel zakelijke financieringsvormen vallen buiten het reguliere BKR-systeem. Ze kijken naar je bedrijfsplan, omzet of toekomstige cashflow in plaats van naar jouw privé BKR-score. Dat is de opening die zzp'ers met een BKR-codering kunnen benutten.

Het is belangrijk te begrijpen dat 'buiten het BKR-systeem' niet hetzelfde is als 'zonder risicobeoordeling'. Zakelijke kredietverstrekkers doen hun eigen beoordeling — ze kijken naar je KvK-inschrijving, jaarrekeningen, bankafschriften en soms je privé vermogenssituatie. Wat ze niet doen, is jouw BKR-codering als blokkade gebruiken.

Voor zzp'ers is het onderscheid tussen privé BKR en zakelijke kredietbeoordeling daarmee cruciaal. Een A3-codering bij het BKR sluit je niet automatisch uit van zakelijke financiering, zolang je kunt aantonen dat je bedrijf gezond is of dat wordt.

Microkrediet: voor starters en kleine ondernemers

Microkrediet is een lening van een beperkt bedrag, bedoeld voor kleine ondernemers en starters. In Nederland is Qredits de bekendste verstrekker van microkredieten. Qredits is een non-profit organisatie die gesteund wordt door de overheid en grote Nederlandse banken.

Een microkrediet bij Qredits loopt tot maximaal 50.000 euro. Voor kleinere bedragen, tot 25.000 euro, gelden vereenvoudigde aanvraagprocedures. De beoordeling draait niet om jouw BKR-registratie, maar om je businessplan en de haalbaarheid van je onderneming.

Belangrijke kenmerken van microkrediet:

• Geen vaste BKR-blokkade bij aanvraag
• Bestemd voor zakelijk gebruik (geen privéuitgaven)
• Je moet een ondernemersplan kunnen overleggen
• Je krijgt ook coaching en ondersteuning aangeboden
• Rente en looptijd zijn vast bij aanvang

Microkrediet is geen gratis geld. Je betaalt rente en je moet elke maand aflossen. Maar de drempel voor toekenning is lager dan bij reguliere bankleningen.

Voor de praktijk: Qredits vraagt bij een aanvraag om een volledig ingevuld aanvraagformulier, een onderbouwde financiële prognose en soms een toelichting op je persoonlijke situatie. Het proces duurt doorgaans twee tot vier weken. Als je aanvraag wordt gehonoreerd, krijg je ook een coach toegewezen die je bij de uitvoering begeleidt. Dat is waardevol, zeker als starter.

Een zzp'er in de installatietechniek die wil investeren in gereedschap (€8.000) of een freelance grafisch ontwerper die een nieuwe laptop en software wil aanschaffen (€3.500) zijn voorbeelden van typische microkredietsituaties. De investering moet direct bijdragen aan de omzet van het bedrijf.

Crowdfunding en achtergestelde leningen

Een andere optie voor zzp'ers is zakelijke crowdfunding. Via platforms zoals Collin Crowdfund of October kun je als ondernemer een lening aanvragen die gefinancierd wordt door particuliere investeerders. De beoordeling verloopt via het platform, dat kijkt naar je ondernemersprofiel en financiële cijfers.

BKR-registratie speelt bij zakelijke crowdfunding een minder centrale rol dan bij consumentenleningen. Het gaat de investeerders primair om de vraag: kan dit bedrijf terugbetalen? Je jaarrekening, omzet en prognoses zijn daarvoor de sleutel.

Achtergestelde leningen zijn een aparte vorm. Hierbij staan de investeerders achter andere schuldeisers als het misgaat. Voor de ondernemer betekent dit soms iets soepelere voorwaarden, maar ook hogere rente.

Zakelijke crowdfunding is doorgaans pas relevant bij bedragen vanaf €25.000. Voor kleinere bedragen zijn de transactiekosten relatief hoog. Bovendien vergt crowdfunding een goede presentatie: je maakt een campagnepagina, publiceert je financiële cijfers en legt uit waarom investeerders in jou moeten geloven. Dat vraagt tijd en voorbereiding.

Platforms zoals Collin Crowdfund screenen aanvragers zelf ook. Ze voeren een eigen kredietbeoordeling uit, inclusief soms een check op privé schulden. Maar ze kunnen meer nuance toepassen dan een bank die automatisch afwijst bij een BKR-codering.

Familie of vrienden: informele lening

Veel zzp'ers lossen een financieringstekort op met een lening van familie of vrienden. Dit is juridisch toegestaan en komt veel voor. Het voordeel is dat er geen BKR-toetsing plaatsvindt en dat de voorwaarden flexibel zijn.

Maar een informele lening brengt risico's mee. Als je niet kunt terugbetalen, beschadigt dat de relatie. Maak daarom altijd duidelijke afspraken op papier. Leg het bedrag, de rente (of het ontbreken daarvan), de looptijd en de aflossingsstructuur vast in een leenovereenkomst.

Let ook op de belastingregels. De Belastingdienst kan bij grote bedragen vragen om onderbouwing. Een schenkingsvrijstelling geldt tot een bepaald bedrag; daarboven zijn er andere regels. Raadpleeg bij twijfel een belastingadviseur.

Een praktisch voorbeeld: je leent €5.000 van je ouders om een machine te kopen. Je spreekt af dat je €200 per maand terugbetaalt, zonder rente. Leg dit vast in een eenvoudige leenovereenkomst met handtekeningen van beide partijen. Bewaar het document. Als de Belastingdienst ooit vraagt waar het geld vandaan komt, kun je aantonen dat het een lening is en geen schenking.

Als je geen rente betaalt op een familielening, kan de Belastingdienst dat als een schenking beschouwen als het bedrag hoog genoeg is. Raadpleeg bij bedragen boven €5.000 een belastingadviseur over de meest gunstige constructie.

Wat te doen als je BKR-codering privé hebt?

Heb je als privépersoon een negatieve BKR-registratie, dan heeft dat niet automatisch gevolgen voor zakelijk krediet. Zakelijke leningen worden in principe beoordeeld op basis van het bedrijf, niet de privépersoon. In de praktijk is dat genuanceerd.

Bij eenmanszaken en vof's kijkt een kredietverstrekker soms ook naar de privéfinanciele situatie van de ondernemer, omdat de eigenaar persoonlijk aansprakelijk is. Bij een bv is de scheiding doorgaans groter.

Als zzp'er met een eenmanszaak kan jouw privé BKR-registratie dus meewegen. Maar het is niet de enige factor. Een sterk ondernemersplan en bewijs van consistente omzet kunnen alsnog de doorslag geven.

Wat kun je doen om je kansen te vergroten ondanks een BKR-notering? Ten eerste: zorg dat je BKR-registratie correct is. Controleer je eigen dossier via mijnbkr.nl. Soms staan er registraties in die niet kloppen of die al hadden moeten worden verwijderd. Een onterechte registratie verwijderen is mogelijk via bezwaar bij het BKR of de betreffende kredietverstrekker.

Ten tweede: bereid je aanvraag zorgvuldig voor. Laat zien dat de situatie die leidde tot de BKR-registratie verleden tijd is. Bankafschriften van de afgelopen zes maanden die stabiele inkomsten laten zien, zijn sterker bewijs dan een zakelijk plan alleen.

Gemeentelijke regelingen en subsidies

Sommige gemeenten bieden speciale regelingen voor ondernemers met financieringsproblemen. Denk aan het Besluit bijstandverlening zelfstandigen (Bbz), dat zzp'ers in financiële nood onder voorwaarden een lening of bijdrage kan geven.

Het Bbz is bedoeld voor zelfstandigen die tijdelijk in de problemen komen maar een levensvatbaar bedrijf hebben. Je vraagt dit aan via je gemeente. De beoordeling is streng, maar het is een reële optie als andere wegen afgesloten zijn.

Informeer ook bij het Ondernemersloket van jouw gemeente. Zij weten welke lokale regelingen beschikbaar zijn en kunnen je doorverwijzen naar de juiste instanties.

Het Bbz kent twee varianten die relevant zijn voor zzp'ers. De eerste is een lening voor bedrijfskapitaal, bedoeld als tijdelijke overbrugging als je omzet is weggevallen maar je bedrijf levensvatbaar is. De tweede is een aanvullende uitkering: als je inkomen onder het bijstandsniveau zit, kun je tijdelijk worden aangevuld tot dat niveau. Dit laatste hoef je niet terug te betalen als je bedrijf het vervolgens goed doet.

De beoordeling voor het Bbz duurt soms vier tot acht weken. Er wordt een extern bedrijfsonderzoek gedaan om te bepalen of je onderneming levensvatbaar is. Is dat het geval, dan kun je de lening of aanvulling aanvragen. Is je bedrijf niet levensvatbaar, dan wijst de gemeente je door naar re-integratie of omscholing.

Naast het Bbz zijn er ook regionale fondsen en branchegerichte subsidies. Het Innovatiefonds in sommige provincies, startersbeurzen, sectorspecifieke regelingen via brancheorganisaties. Kijk op de website van RVO.nl voor een overzicht van nationale regelingen en neem contact op met je Kamer van Koophandel voor regionale opties.

Waar let je op bij een zakelijke lening?

Of je nu kiest voor microkrediet, crowdfunding of een andere zakelijke lening: check altijd deze punten voordat je tekent:

• Totale kosten: bereken wat je over de hele looptijd betaalt aan rente en eventuele kosten
• Maandelijkse last: past de aflossing in jouw cashflow, ook in een mindere maand?
• Zakelijk of privé: is de lening bestemd voor je bedrijf of voor privéuitgaven? Een zakelijke lening voor privégebruik is een risico
• Aanbieder geregistreerd: check of de aanbieder een vergunning heeft van de AFM of een erkende instelling is
• Geen valse beloften: wantrouw aanbieders die claimen 'altijd te verstrekken' zonder checks

Zakelijke leningen vallen gedeeltelijk buiten de consumentenbescherming van de Wet op het financieel toezicht (Wft). Dat betekent dat je als zzp'er iets minder automatische bescherming hebt dan als privépersoon. Lees de kleine lettertjes dus goed.

Een aanvullende check: kijk of de aanbieder is aangesloten bij een branchevereniging zoals de NVF (Nederlandse Vereniging van Financieringsondernemingen). Leden van de NVF houden zich aan een gedragscode. Dat is geen garantie, maar het is een extra indicator van betrouwbaarheid.

Bereken ook altijd je terugbetalingscapaciteit op basis van je laagste inkomen van de afgelopen twaalf maanden, niet je gemiddelde of je beste maand. Zzp-inkomens zijn variabel. Als je de aflossing alleen kunt betalen als alles meezit, is de lening te hoog. Kies een lager bedrag of een langere looptijd met lagere maandlasten.

Vraag tot slot altijd een schriftelijke offerte op voordat je akkoord gaat. Een mondelinge toezegging is niets waard als de contractuele voorwaarden daarna afwijken. Vergelijk minimaal twee offertes, ook als het extra tijd kost.

Belangrijk om te weten

Dit artikel is informatief en geen financieel advies. Geld lenen kost geld. Leen alleen bedragen die je verantwoord kunt terugbetalen. Twijfel je? Neem dan contact op met een onafhankelijk financieel adviseur, je gemeente of een geregistreerde schuldhulpverlener. Meer info bij de AFM en de BKR.