Particuliere studielening naast DUO

Het studievoorschot van DUO dekt niet altijd alle kosten. Huur, collegegeld, boeken en levensonderhoud kunnen samen oplopen tot honderden euro's per maand. Sommige studenten overwegen daarom een aanvullende lening bij een bank of andere aanbieder. Maar is dat verstandig?

In dit artikel lees je wanneer een particuliere studielening naast DUO zinvol kan zijn, wat het kost, wat de BKR-gevolgen zijn en welke alternatieven je kunt overwegen.

Wat is een particuliere studielening?

Een particuliere studielening is een lening die je afsluit bij een commerciële bank of kredietverstrekker, los van DUO. Er zijn geen speciale studielening-producten met overheidsgarantie. In de praktijk gaat het meestal om een gewone persoonlijke lening of soms een doorlopend krediet.

Banken behandelen studenten grotendeels als iedere andere leningaanvrager. Ze kijken naar je inkomen, je BKR-status en je leeftijd. Studenten hebben vaak weinig inkomen, wat het moeilijker maakt om goedgekeurd te worden. Sommige aanbieders bieden speciale studentenproducten aan, maar die zijn niet altijd goedkoper.

Let op: een particuliere lening is fundamenteel anders dan DUO. Er is geen inkomensafhankelijke terugbetaling, geen kwijtschelding na 35 jaar en geen bescherming bij werkloosheid of ziekte.

Een doorlopend krediet is nog risicovoller dan een persoonlijke lening, omdat de rente variabel is en je steeds opnieuw kunt opnemen tot het maximum. Studenten die flexibel willen opnemen, eindigen daarmee soms met een hogere schuld dan ze hadden gepland. Een persoonlijke lening met een vast maandbedrag is in dat opzicht voorspelbaarder.

Wanneer overweeg je een aanvullende lening?

Studenten overwegen een private lening vaak in deze situaties:

• Het DUO-maximum is bereikt, maar de kosten zijn hoger dan wat DUO dekt.
• Ze willen een eigen woning huren in een dure stad en hebben een borg of eerste maand extra huur nodig.
• Ze studeren in het buitenland en hebben extra kosten die DUO niet volledig dekt.
• Ze volgen een opleiding die niet in aanmerking komt voor DUO-financiering, zoals een privé-opleiding of cursus.

Wees eerlijk tegen jezelf: is de aanvullende lening echt nodig, of is het een manier om een hogere levensstijl te financieren? Een lening voor consumentendoeleinden tijdens je studie kan jarenlange gevolgen hebben voor je financiële situatie.

Een veelvoorkomend scenario is de student die in Amsterdam of Utrecht gaat studeren. Een kamer kost er al snel 700 tot 900 euro per maand. Wie dat combineert met collegegeld van ruim 2.000 euro per jaar, is al snel aangewezen op aanvullende financiering. Maar ook dan geldt: kijk eerst of je meer bij DUO kunt lenen, of een bijbaantje haalbaar is, voordat je naar een bank stapt.

Een ander geval is de student die een master volgt na een tussenjaar of werkperiode. DUO heeft limieten op het totale aantal maanden studievoorschot. Wie het maximum al heeft opgebruikt, heeft geen andere keuze dan elders te zoeken. In dat geval is een particuliere lening soms onvermijdelijk, maar dan is het des te belangrijker om de kosten goed te begrijpen.

Wat kost een particuliere studielening?

De kosten van een particuliere lening liggen aanzienlijk hoger dan die van een DUO-lening. De rente op DUO-leningen is gekoppeld aan de lage kapitaalmarktrente en historisch gezien gunstig. Een commerciële persoonlijke lening heeft een rente die afhankelijk is van de aanbieder en je persoonlijke situatie.

Denk aan de volgende kostenposten:

• Jaarlijks kostenpercentage (JKP): dit is het totale rentepercentage per jaar, inclusief eventuele kosten. Vergelijk altijd het JKP, niet alleen de maandrente.
• Looptijd: hoe langer de looptijd, hoe meer rente je in totaal betaalt.
• Afsluitkosten: sommige aanbieders rekenen eenmalige administratiekosten.
• Boeterente: als je eerder wilt aflossen dan gepland, kunnen er boetes gelden.

Leen je via een bank 5.000 euro met een rente van 8% bij een looptijd van 5 jaar, dan betaal je in totaal meer dan 1.000 euro aan rente. Dat geld kun je anders inzetten. Vergelijk dit altijd met het DUO-tarief voordat je een beslissing maakt.

Stel je leent 3.000 euro met een looptijd van 36 maanden en een nominale rente van 9%. Dan betaal je elke maand circa 95 euro. Over 3 jaar is dat ruim 3.420 euro in totaal — je betaalt dus meer dan 420 euro aan rente. Als je dat afzet tegen het DUO-tarief van typisch 0,5 tot 2,5 procent, zie je hoe groot het verschil is.

Sommige aanbieders vermelden een aantrekkelijke maandrente in hun advertentie, maar het JKP is het getal dat alle kosten samenvoegt. Een nominale rente van 7% met 150 euro afsluitkosten over een looptijd van 24 maanden resulteert in een JKP van soms boven de 9%. Kijk dus altijd naar het JKP en vraag een volledige offerte op voor je tekent.

BKR-registratie bij een particuliere lening

Dit is een groot verschil met een DUO-lening: een particuliere lening wordt wel geregistreerd bij het BKR. Dat geldt voor alle kredieten boven 250 euro met een looptijd van meer dan drie maanden.

De registratie zelf is niet negatief. Het BKR legt vast dat je een lening hebt. Pas als je betalingsachterstanden oploopt, krijg je een negatieve codering. Die codering maakt het moeilijker om later een hypotheek of andere lening te krijgen.

Zelfs een schone BKR-registratie heeft gevolgen. Als je na je studie een hypotheek wilt aanvragen, zien banken dat je een studielening had. Dat telt mee in de berekening van je maximale hypotheek. Meer uitleg bij bkr registratie uitgelegd.

Concreet werkt het zo: een bank berekent jouw maximale hypotheek op basis van je inkomen en je lopende verplichtingen. Een persoonlijke lening van 5.000 euro met een maandlast van 100 euro verlaagt de hypotheek die je kunt krijgen met zo'n 10.000 tot 15.000 euro — afhankelijk van de looptijd en het rentepercentage. Dat lijkt misschien niet veel, maar voor starters op de woningmarkt kan het al het verschil maken.

Heb je je lening volledig afgelost? Dan blijft de registratie nog vijf jaar zichtbaar bij het BKR. De negatieve codering bij achterstand blijft zelfs vijf jaar na volledige aflossing staan. Het is dus zaak om problemen te voorkomen, niet alleen op te lossen.

Goedkeuring: waar letten banken op?

Banken kijken bij een leningaanvraag naar meerdere factoren:

• Inkomen: heb je een stabiel inkomen? Als student is dat vaak beperkt tot een bijbaantje of stagevergoeding.
• BKR-status: heb je al leningen of betalingsachterstanden? Een negatieve codering leidt bijna altijd tot afwijzing.
• Leeftijd: je moet minimaal 18 jaar oud zijn. Sommige aanbieders hanteren een minimumleeftijd van 21 jaar.
• Verhouding schuld en inkomen: als je al een DUO-schuld hebt, neemt de bank die mee in de beoordeling.

Studenten worden regelmatig afgewezen voor een particuliere lening omdat hun inkomen te laag is. Dat is frustrerend, maar beschermt je ook: een lening die je niet kunt aflossen, is slechter dan geen lening.

Banken gebruiken een interne scorekaart om aanvragen te beoordelen. Naast inkomen en BKR kijken ze ook naar hoe lang je al op je adres woont, of je een vaste arbeidscontract hebt en soms zelfs naar de branche waarin je werkt. Als student scoor je op de meeste factoren laag: geen vaste baan, geen lang woonadres, beperkt inkomen.

Sommige online aanbieders zijn soepeler in hun beoordeling, maar hanteren dan hogere rentes om het hogere risico te compenseren. Een hogere rente betekent hogere maandlasten en meer totaalkost. Het is dus geen gratis toegang — je betaalt letterlijk voor de soepelheid.

Heb je een medeaanvrager, zoals een ouder of partner met inkomen? Dat kan de kansen op goedkeuring vergroten. De medeaanvrager is dan mede-aansprakelijk voor de schuld. Dat is een grote verantwoordelijkheid die je niet lichtvoetig moet nemen.

Risico's van een private studielening

De risico's van een particuliere lening zijn groter dan die van DUO. Dit zijn de belangrijkste:

• Vaste maandlast ongeacht inkomen: bij DUO pas je terugbetaling aan op je inkomen. Bij een bank is de maandlast vast. Als je na je studie tijdelijk geen werk vindt, moet je toch betalen.
• Geen kwijtschelding: bij DUO wordt na 35 jaar een restschuld kwijtgescholden. Dat bestaat niet bij een particuliere lening. Je betaalt tot de lening volledig is afgelost.
• Opeenstapeling van schulden: als je tegelijk een DUO-lening en een particuliere lening hebt, start je na je studie met twee schulden. Dat belast je financiële situatie jaren.
• BKR-impact op hypotheek: een geregistreerde lening verlaagt je hypotheekmogelijkheden. Voor elke 10.000 euro lening daalt je hypotheekruimte met een aanzienlijk bedrag, afhankelijk van de looptijd en rente.

Het Nibud adviseert studenten om goed na te denken voordat ze naast DUO ook bij een bank lenen. De combinatie van schulden kan de start na je studie zwaar maken.

Een concreet risico dat studenten onderschatten: de overgangsperiode na afstuderen. Je bent afgestudeerd, maar je hebt nog geen baan. DUO geeft je een aanloopperiode voordat je hoeft terug te betalen. Een bank niet. Als je maandlast 80 euro per maand is, loopt die door — ook als je solliciteert. Na drie maanden achterstand krijg je een negatieve BKR-codering die je hypotheekmogelijkheden voor jaren beschadigt.

Studenten die naast DUO ook privé lenen, hebben gemiddeld een hogere totaalschuld bij het afstuderen. Het Nibud constateert dat studenten met hogere schuldniveaus vaker financiële stress rapporteren in de eerste jaren na hun studie. Dat heeft niet alleen financiële maar ook mentale gevolgen.

Alternatieven voor een particuliere studielening

Voordat je een particuliere lening afsluit, zijn er alternatieven die je kunt onderzoeken:

• Bijbaantje of freelancewerk: inkomen verdienen zonder schulden op te bouwen is altijd beter.
• Aanvullende beurs DUO: studenten met ouders met een laag inkomen hebben mogelijk recht op een aanvullende beurs. Dat is een gift, geen lening.
• Studie-uitlopen: soms is het verstandiger om parttime te studeren en parttime te werken, zodat je minder hoeft te lenen.
• Fondsen en beurzen: er zijn stichtingen en fondsen die beurzen verstrekken aan studenten in specifieke situaties. Kijk op nibud.nl voor een overzicht van studiebeurzenmogelijkheden.
• Ouders of familie: in sommige gevallen kunnen ouders of familieleden een rentevrije lening verstrekken. Leg afspraken altijd schriftelijk vast om misverstanden te voorkomen.
• Gemeentelijke regelingen: studenten met financiële nood kunnen in sommige gemeenten terecht voor een bijzondere bijstand of noodlening.

Meer over de DUO-opties lees je bij DUO-studielening: hoe werkt het?.

Bijbaantjes zijn voor veel studenten de meest realistische optie. Werk van 8 tot 12 uur per week naast een voltijdstudie is haalbaar en levert 300 tot 500 euro per maand op. Dat is genoeg om de aanvullende kosten te dekken die DUO niet vergoedt, zonder dat je schulden opbouwt.

Voor studenten met specifieke achtergronden zijn er ook gerichte fondsen. Denk aan beurzen voor studenten uit bepaalde regio's, studenten met een handicap of studenten die een specifieke opleiding volgen. De studentendecaan van je instelling weet welke fondsen er voor jou beschikbaar zijn. Veel studenten weten dit niet en laten daardoor gratis geld liggen.

Een andere onderbenuttte optie is de verhuursubsidie of huurtoeslag. Als je officieel bent ingeschreven op je huuradres en je inkomen is laag genoeg, kun je recht hebben op huurtoeslag. Dat kan 100 tot 250 euro per maand schelen — geld dat je dan niet hoeft te lenen.

Particuliere lening en terugbetalen na je studie

Na je afstuderen begin je met terugbetalen. Bij een particuliere lening hangt de terugbetalingstermijn af van de afgesproken looptijd, niet van je inkomen. Verdien je weinig in je eerste baan? Dan moet je toch het vaste maandbedrag betalen.

Als je merkt dat je de maandlasten niet meer kunt dragen, neem dan direct contact op met de geldverstrekker. Veel aanbieders zijn bereid om een tijdelijke betalingsregeling te treffen. Wacht hier niet mee, want betalingsachterstanden leiden snel tot een negatieve BKR-codering.

Heb je zowel een DUO-lening als een particuliere lening, bekijk dan of samenvoegen in één lening zinvol is. Lees meer bij Schulden samenvoegen met één lening. Dat kan de maandlasten overzichtelijker maken.

Samenvoegen is niet altijd de beste optie. Als de nieuwe consolidatielening een hogere rente heeft dan je DUO-lening, betaal je uiteindelijk meer. Bereken het totale terugbetalingsbedrag voor en na consolidatie. Alleen als de som lager uitvalt, is consolideren zinvol.

Er zijn ook studenten die tijdens de looptijd van hun lening sneller willen aflossen omdat ze een mooie baan vinden. Let dan op de boetevrije aflosruimte in je contract. De meeste persoonlijke leningen staan maximaal 10 tot 20 procent boetevrije extra aflossing per jaar toe. Wie meer aflost, betaalt soms een boeterente. Vraag dit na bij je aanbieder voordat je extra geld inlegt.

Wat te doen bij financiële problemen

Kom je er tijdens of na je studie niet meer uit met je financiën? Neem dan contact op met een schuldhulpverlener of de studentendecaan van je opleiding. Veel hogescholen en universiteiten bieden gratis financieel advies aan studenten.

De website geldfit.nl heeft een gratis financiële check waarmee je snel inzicht krijgt in je situatie. Bij ernstige schuldenproblematiek kun je via je gemeente terecht bij schuldhulpverlening. Meer informatie bij schuldhulpverlening aanvragen.

Signalen dat je in de problemen komt, zijn: je betaalt de lening met de laatste euro van je rekening, je gebruikt je creditcard om aflossingen te doen, of je hebt al meer dan een maand geen buffer meer. Als je een van deze situaties herkent, is het tijd om hulp te zoeken — en niet te wachten tot je al een achterstand hebt.

Veel studenten schamen zich om financiële hulp te vragen. Maar het is juist slim om vroeg aan de bel te trekken. Schuldhulpverleners kunnen onderhandelen met geldverstrekkers voor een lagere rente, langere looptijd of tijdelijk uitstel van betaling. Als je wacht tot de schuld oploopt, zijn de opties beperkter.

Je opleiding heeft er overigens belang bij dat jij slaagt. Dat betekent dat studentendecanen vaak meer kunnen doen dan je denkt. Ze kennen de lokale regelingen, de noodfondsen en de schuldhulpverlenersnetwerken. Maak gebruik van die kennis voordat je naar een bank stapt.

Belangrijk om te weten

Dit artikel is informatief en geen financieel advies. Geld lenen kost geld. Leen alleen bedragen die je verantwoord kunt terugbetalen. Twijfel je? Neem dan contact op met een onafhankelijk financieel adviseur, je gemeente of een geregistreerde schuldhulpverlener. Meer info bij de AFM en de BKR.